ائلچین ELÇİN

تورک دیلی و ادبیاتی

مخدومقولو - توركمنین روحو، قلبی و دؤیونن اورگی

+0 بگندیم

 مخدومقولو - توركمنین روحو، قلبی و دؤیونن اورگی  

      اونون قدر توركمنیستاندا سئویلن و دریندن حؤرمت بسله نیلن ایكینجی بیر حاق عاشیقی تاپماق مومكون دئییل. آنادولو توركو اوچون یونوس امره، آذربایجانلی اوچون ایسه بؤیوك فوضولی نه دئمكدیرسه، توركمن اوچون ده مخدومقولو اودور. مایاسی حاقدان یوغورولوب، حاق عاشیقی كیمی دونیایا گلیب، اوجا آللاها گئدن یولو توتاراق اونون درگاهینا اوز توتوب، بونونلا دا نینكی توركمنلرین، هم ده بوتون تورك دونیاسی نین ابدی سئوگی و محبتینی قازانیب، اونلارین قلبینده ابدی لشیب، اؤزو بویدا همیشه یاشار حاق نغمكارینا چئوریلیب. مخدومقولونون شئعیرلری بیر سئوگی، ایلاهی عشق نغمه سیدیر، حاقا گئدن یولون قاپیسینی گؤسترن بیر نوردور. بو ایلاهی نورون ایشیغیدیر توركمنی یاشادان و اونو ابدی بیر گله جگه آپاران. مخدومقولو طبیعتی، خاراكتئری، شئعیرلرینده كی  ایلاهی بیر عشقین ترننومو ایله تورك دونیاسی نین حاق عاشیقی یونوس امره نی خاطیرلادیر. او سانكی اوستوندن عصرلر اؤتندن سونرا حاق عاشیقی یونوس امره نین یولونو داوام ائتدیریر و  قوجاغینی گئنیش آچاراق، بیر واختلار توركمنیستاندان آنادولویا كؤچ ائده رك بورادا دونیانی قارشیسیندا دیز چؤكدورن و قوس قوجا عوثمانلی ایمپئرییاسینی قوران قان اجدادلارینی،  او جومله دن توركمنین آنادولودا حاق سسی، حاق نغمكاری اولان یونوس امره نی اونلارین عزیز اؤولادلاری كیمی اؤز باغرینا باسیر. باخ بوندادیر مخدومقولونون بؤیوكلوگو و داهی لیگی. 



آردینی اوخو/ Ardını oxu

آذربایجانین ایلك خالق رسسامی : عظیم عظیم زاده

+0 بگندیم

آذربایجانین ایلك خالق رسسامی : عظیم عظیم زاده

      عظیم عظیمزاده 1880-جی ایلین آپرئل آییندا نووخانی كندینده آنادان اولموشدور. یارادیجیلیغی بویو عصرلردن بری فورمالاشان تبریز آذربایجان مینیاتور مكتبی نین و روس رسساملیق مكتبی نین عنعنه لریندن بهره لنمیشدیر. رسساملیغا مشهور  " موللا نصرالدین "  ژورنالیندا اؤز اثرلرینی درج ائتدیرمكله باشلامیشدیر. 1906-جی ایلدن  " موللا نصرالدین " ،  " بارابان " ،  " زنبور " ،  " طوطی " ،  " كل نیت "  و سایر ژورناللارین صحیفه لرینده ساتیریك قرافیك كاریكاتورالارینی نشر ائتدیرمكله آذربایجان ساتیریك قرافیكاسی نین اساسینی قویموشدور..... آردینی اوخو 

İlk xalq rəssamı – dahi Əzim Əzimzadənin vəfat günüdür



آردینی اوخو/ Ardını oxu

آچار سؤزلر : آذربایجان,

قوتادغو بیلیك كیتابی (Qutadğu bilig kitabı)

+0 بگندیم

قوتادغو بیلیك كیتابی (Qutadğu bilig kitabı)

قوتادغو بیلیگ، ایسلامی دئویر تورك ادبییاتی نین بیلینن ایلك اثرلریندن بیریدیر.  " موتلولوق بیلگیسی "  آنلامینا گلن اثر، یوسوف خاص حاجیب(1077-1017)طرفیندن خاقانینه لهجه سییله یازیلمیشدیر. هر ایكی دونیادا دا موتلو یاشاماسی اوچون اینسانا گركلی یولو گؤسترمگی آماجلایان قوتادغو بیلیگ، عروض اؤلچوسویله یازیلمیش، دیداكتیك بیر اثردیر. ایچریك آچیسیندان چوخ زنگین بیلگی، گؤرگو،اخلاق، كولتور اؤگه لری داشییان اثر، هم دولت ایشلگیشی هم ده فردلرین توپلوم ایچینده كی  گؤرولرینی قونو آلمیشدیر. اثرده ایده ال بیر توپلومون نئجه میدانا گلجگی و دولت ایداره چیلرینده بولونماسی گركن نیته لیكلر اؤیوت وئریجی بیر طرزده دیله گتیریلمیشدیر. 

  آلگوریك (تمثیلی) بیرمناظیره كاراكترینده اولان اثرده یازار؛ عدالت، عاغیل، سعادت و دولتی تمثیل ائدن دؤرد قهرمانی قونوشدورور. بو قهرمانلارین (گون دوغدی: حكمدار، قانون؛ آی دولدی: سعادت؛ اؤگدولمیش: عاغیل؛ اودگورمیش: عاقیبت، گله جك) چئوره سینده گلیشن اولایلارلا، دولت ایداره سی نین و سوسیال دوزه نین نئجه  اولماسی گركدیگینی آنلادیر. 

  مثنوی طرزینده یازیلان و 6645 بیتدن میدانا گلن اثرده، دؤرتلوكلره ده  یئر وئریلمیشدیر. ادبییاتیمیزدا عروض اؤلچوسونون قوللانیلدیغی ایلك اثر و ایلك مثنوی اولاراق قبول ائدیلن قوتادغو بیلیگ، بیر نصیحت نامه  و سیاست نامه دیر. 

 قیرقیزستان تورك جمهوریتی پولو اوزه رینده یوسف خاص حاجیبین رسمی



آردینی اوخو/ Ardını oxu

حسن بیگ زردابی و اكینچی قزئتی

+0 بگندیم

 حسن بیگ زردابی و اكینچی قزئتی

حسن بی ملیكوو (زردابی) 1837-جی ایل اییونون 28-ده كئچمیش گؤیحسن بیك زردابی نین هئیكلی چای قزاسی نین زرداب كندینده آنادان اولموشدور. حسن بی ایلك تحصیلینی موللاخانادا آلمیش، سونرا شاماخی قزا مكتبینده اوخوموش، اورتا تحصیلینی ایسه تیفلیسده تاماملامیشدیر. 1861-جی ایلده موسكوا اونیوئرسیتئتینه داخیل اولان حسن بی زردابی دؤرد ایل سونرا همین اونیوئرسیتئتین طبیعت-ریاضیییات فاكولته سینی بیتیرمیشدیر. 

  عالی تحصیل اوجاغیندا اوخودوغو مودتده حسن بی طلبه لر آراسیندا خوصوصی اولاراق سئچیلدیگینه گؤره     فاكولته نی علا قییمتلرله باشا ووردوقدان سونرا علمی ایش اوچون اونیوئرسیتئتده ساخلانیلمیشدیر. لاكین وطنینه، دوغما آذربایجانینا اولان سونسوز محبتی، خالقینا، میلتینه خیدمت ائتمك آرزوسو بو گنج، پئرسپئكتیولی موعلیمی آذربایجانا چكیب گتیردی. بیر موددت تیفلیسده قوللوق ائدندن سونرا قوبادا محكمه ده ایشله ین زردابی داها سونرا باكییا گله رك بورادا روسجا اورتا مكتبده طبیعتدن درس دئمه یه باشلادی.  

 



آردینی اوخو/ Ardını oxu

بابور – تورك-هیند ایمپئراتورلوغونو قوران داهی شخصیت و توركلرین هومئری

+0 بگندیم

Bu böyük insan kiçik bir ordu ilə özündən on dəfə böyük orduları məğlub edən komandan, ən böyük gücün ağıl olduğunu söyləyərək, tarixə düşən məharətli siyasətçi, Osmanlının ruhunu, mənəviyyatını, mədəniyyətini özünəməxsus şəkildə öz imperatorluğunda yaşadan dövlət xadimi, şair, tarixçi, elm adamı və bir sözlə, Türk-İslam tarixinin ən böyük simalarından olan Qazi Zahirəddin Məhəmməd Babur idi.

 بابور – تورك-هیند ایمپئراتورلوغونو قوران داهی شخصیت و توركلرین هومئری  

      بو بؤیوك اینسان كیچیك بیر اوردو ایله اؤزوندن اون دفعه  بؤیوك اوردولاری مغلوب ائدن كوماندان، ان بؤیوك گوجون عاغیل اولدوغونو سؤیله رك، تاریخه دوشن مهارتلی سییاستچی، عوثمانلی نین روحونو، معنویاتینی، مدنیتینی اؤزونه مخصوص شكیلده اؤز ایمپئراتورلوغوندا یاشادان دؤولت خادیمی، شاعیر، تاریخچی، علم آدامی و بیر سؤزله، تورك-ایسلام تاریخی نین ان بؤیوك سیمالاریندان اولان قاضی ظهیرالدین محمد بابور ایدی.



آردینی اوخو/ Ardını oxu

بؤیوك تاتار شاعیری : عابدوللاه توكای

+0 بگندیم

بؤیوك تاتار شاعیری : عابدوللاه توكای 

 حیاتی و شئعیرلریندن

  

  عابدوللاه توكای (Abdullah Tukay )، اؤن دورد . نیسان 1886 تاریخینده، كازان شهرینه باغلی مئنگئر(Meñger) ایلچه سی نین كوشلاویچ (Kuşlavıç )  كندینده آناندان اولموشدور . آتاسی نین آدی محمد عاریف، آناسی نین آدی ممدوده خانیمدیر.  

  عابدوللاه توكای، دوغولدوقدان بئش آی سونرا آتاسی، اوچ ایل سونرا دا آناسینی الدن وئرمیشدیر. یئتیم و اؤكسوز قالان عابدوللاه توكایی قوهولاریندان كیمسه ایستمه میش و بو اوزدن الدن اله دولاشماق زوروندا قالمیشدیر. بوندنله عابدوللاه توكایین اوشاقلیق اایللرینی سئوگیدن یوخسون اولاراق، یوخسوللوق و سیخینتی  ایچریسینده گئچیمیشدیر.  



آردینی اوخو/ Ardını oxu

فتحعلی خان قوبالی

+0 بگندیم

فتحعلی خان قوبالی ( فتحعلی خان حسینعلی خان اوغلو؛ 1736، قوبا شهری – 29 مارت 1789، باکی شهری) — قوبا خانلیغی‌نین 6. خانی (1758 – مارت 1789)؛ 18.عصرین گؤرکملی آذربایجانلی دؤولت خادیمی و سرکرده‌سی.  



آردینی اوخو/ Ardını oxu

آچار سؤزلر : آذربایجان,

میللی شاعیر، محمت امین یورداكولون حیاتی و شئعیرلری

+0 بگندیم

 

 میللی شاعیر ، محمت امین یورداكولون حیاتی و شئعیرلری

13 ماییس 1869دا ایستانبولدا دوغولدو . 14 اوجاق 1944ده  ایستانبولدا یاشامینی ایتیردی. زینجیرلی كؤیو مزارلیغیندا توپراغا وئریلدی. میللی ادبییات  و توركچولوك آخیمی نین اؤنده گلن تمثیلجیسی و دولت مأمورو ایدی. ایتیحاد و ترققی جمعییتینه گیردی. شئعیرلری ایله ایستانبول حوكومتینی ائلشتیرینجه 1907ده ارزروم روسومات ناظیرلیغینا آتاناراق ایستانبولدان اوزاقلاشدیریلدی. ایكینجی مشروطییتین اعلانیندان سونرا عینی گؤروله بو كز ترابزونا گؤندریلدی. 31 مارت اولایی نین آردیندان 13 نیسان 1909دا ایستانبولا چاغریلدی.



آردینی اوخو/ Ardını oxu

آچار سؤزلر : میللی,

دادال اوغلو حیاتی و شئعیرلری

+0 بگندیم

دادال اوغلو حیاتی و شئعیرلری

19. ونجو یوزایلده یاشادی. اصیل آدی ولی. توركمن آشیقلاری نین اؤنده گلنلریندن. قول موصطافا مخلصسینی قوللانان آشیق موسانین اوغلو. آز دا اولسا ائییتیم آلدی. آوشار بیگلریندن كیچبك عالی اوغلو ایله خوزان اوغلونون یانیندا ایماملیق، كاتیبلیك ائتدی . شئعیرلرینده گؤچرلیك قوشوللارینی، دؤنمینده اورتا آنادولودا حوكوم سورن عشیرت قاوقالاری و عشیرتلرین عوثمانلی ایله ساواشلارینی یانسیدیر. دیلی آنادولو توركمن بویلاری نین قوللاندیغی خالق توركجه سیدیر. اصیل اونونو قاوقا توركولری ایله یاپدی. یوزه  قدر شئعیری سؤزلو قایناقلاردان درلنه رك گونوموزه قدر اولاشدی.



آردینی اوخو/ Ardını oxu

بؤیوك تورك اوزانی : قاراجا اوغلان

+0 بگندیم

بؤیوك تورك اوزانی : قاراجا اوغلان

قاراجا اوغلان

۱۷. نجی یوزایلده  یاشادیغی سانیلییر. گؤچبه توركمن اوبالاریندا یئتیشدی.اصیل آدی نین ایسماعیل، خلیل یا دا حسن اولدوغو یولوندا گؤروشلر وار. حتا عینی مخلصله شئعیرلر یازمیش بیرچوخ كاراجاوغلانین وارلیغی بیله ساوونولور. آحمد قودسی تجر و شوكرو ائلچینین آراشتدیرمالاری، یاشامی نین بؤیوك بؤلومونو رومئلینده گئچیرن و قانونی سولطان سولیمان دؤنمینده آووستوریا سفرینه قاتیلان بیر قاراجاوغلانین وارلیغینی اورتایا قویار. فواد كؤپرولو و جاهیت اؤزتئللی كیمی آراشدیرماجیلار دا، 17.نجی یوزایلدا یاشادیغینی ساوونور. بو آراشتیرماجیلارا گؤره قاراجاوغلان، شئعیرلرینده آبازا حسن پاشانین اؤلدورولمه سی، كؤپرولو فاضیل آحمد پاشانین آووستوریا سفری كیمی بو دؤنمه عاید تاریخسل اولایلاردان سؤز ائدر. 



آردینی اوخو/ Ardını oxu

آچار سؤزلر : تورک,

تورك دونیاسی نین ان بؤیوك دستانی : ماناس

+0 بگندیم

تورك دونیاسی نین ان بؤیوك دستانی : ماناس

  بو مؤحتشم تورك دستانی نین تامامی 400.000 میصراع دیر. بیر قیرقیز دستانیدیر. موسلمان قیرقیزلارلا پوتپرست كالموكلار آراسیندا موجادله لری آنلادیر. بونونلا برابر ماناس دستانی نین دوققوزونجو یوزایلده، قیرقیزلارین یئنی سئی قیییلاریندا دولت قورماغا باشلادیقلاری سیرادا اولوشموش اولدوغونو ایلری سورن علم آداملاری دا واردیر....... 



آردینی اوخو/ Ardını oxu

آچار سؤزلر : تورک,

امیر نظام الدین علیشیر نوایی

+0 بگندیم

 

امیر نظام الدین علیشیر نوایی

 

 یاشامی 

علیشیر نوایی 9 فئورال 1441. ایلده هئراتدا دوغولوب.آتاسی غیاث الدین كچكینه باهادیر تئیمور اوغوللارینا منسوب آریستوكرات عاییله نین باشچیسی ایدی و خوراسان امیری ابوالقاسیم بابورون خیدمتینده دایانیردی.آنا طرفدن اولو باباسی ابو سید چیچك ایسه میرزه بایقارانین بیگلربیگی ایدی.اصل آدی نیظام الدین علیشیر اولان نوایی میرزه بایقارانین نوه سی �­وسئین بایقارا ایله بیرلیكده بؤیوموش و ت�­صیل آلمیشدیر.داها سونرا �­وسئین بایقارا �­ؤكمدار اولونجا اوشاقلیق یولداشی نوایینی اؤزونه كؤمكچی ائتدی.اونا مؤهوردارلیق،دیوان بیگ لیگی و سونرا دا  " امیر "  روتبه سینی وئردی. اؤزو ده تانینمیش عالیم و شاعیرلردن اولان �­وسئین بایقارا و علیشیر نوایی هئراتی دؤورون ان بؤیوك مدنیت مركزینه چئویردیلر.نوایی یاخشی بیر دؤولت خادیمی اولدوغونو دا گؤسترمیشدیر.یالنیز علم و صنعت آردینجا دئییل،اؤلكه نین مدنی �­الا گلمه سینده،تئكنیكی صنعتلرین اینكیشافیندا و ایقتیصادیاتی نین گوجلنمه سینده ده بؤیوك خیدمتلری اولموشدور.زامانین بسته كار و رسساملارینی ان چوخ تشویق و �­یمایه ائدنلردن بیری اودور. آنجاق اونون اساس بؤیوك خیدمتی  " توركچولوك "  و  " تورك دیلچی لیگی "  سا�­ه سینده اولموشدور و بو باخیمدان میثیل سیزدیر.............



آردینی اوخو/ Ardını oxu

بؤیوك تورك قهرمانی: گؤك تورك تیگینی ؛ كورشاد

+0 بگندیم

بؤیوك تورك قهرمانی: گؤك تورك تیگینی ؛ كورشاد

           كورشادین حیاتی حاقیندا بیلینَنلر چوخ محدودور. كورشاد(Kürşad)،  دوغو گؤك تورك ایمپئراتورو چولوق(Çuluq) خاقانین اوغلودور. چولوق خاقان، چینلی حیات یولداشی ای چینگ طرفیندن زهر وئریله رك اؤلدورولور. اونون یئرینه قارداشی قارا خاقان كئچیر. آنجاق قارا خاقان دیانتلی و قطعیتلی اولمادیغی اوچون میلادی 630-جو ایلده چینلیلرله گئدن دؤیوشلرده مغلوب اولور، قیریلانلار قیریلیر، ساغ قالانلار ایسه اسیر آلیناراق چینه آپاریلیر. كورشاد دا اونلارین ایچینده دیر. داها سونرا قارا خاقان دونیاسینی دَییشیر. چینلیلر اونون یئرینه شیربانی خاقان ائعلان ائدیرلر. چونكو او چینلیلرین ایسته دیكلرینی حرفی حرفینه یئرینه یئتیره جك خاراكترده دیر. یعنی بیر نؤوع اونلارین اویونجاغیدیر..............



آردینی اوخو/ Ardını oxu

آچار سؤزلر : تورک,

قازاخ توركلری نین میللی شاعیری : آبای كونانبای اوغلو

+0 بگندیم

قازاخ توركلری نین میللی شاعیری : آبای كونانبای اوغلو

آبای (ایبراهیم) كونانبای اوغلو (1907-1845) - قازاخ شاعیری، یازیچیسی، ایجتیماعی خادیم، موعاصیر قازاخ یازیلی ادبیاتی نین بانیسی، معاریفچی لیبئرال ایسلامین اساسیندا قازاخ مدنیتی نین روس و آوروپا مدنیتلری ایله یاخینلاشماسی طرفداری. 

  آبای.كونانبای اوغلو یارادیجیلیغی قازاخ فولكلورو، پوئزییاسییلا سیخ باغلیدیر. آبای كونانبای اوغلو قازاخ پوئزییاسینی یئنی فورمالارلا (موسددس، موثلث، مثنوی) زنگینلشدیرمیش، اونا یئنی ایجتیماعی مضمون گتیرمیشدیر. تمیز، صاف محبتی ترننوم ائتمیش، ایلین فصیللرینه حصر اولونان شئعیرلری ایله قازاخ پوئزییاسی نین گؤزل نومونه لرینی یاراتمیشدیر. (1)



آردینی اوخو/ Ardını oxu

آچار سؤزلر : میللی,

حياتيني توركلوگه آداميش بؤيوك تورك شاعيري : احمد جاواد

+0 بگندیم

Əhməd Cavad. Seilmiş əsərləri
PDF ykləPDF yklə

حياتيني توركلوگه آداميش بؤيوك تورك شاعيري : احمد جاواد  

احمد جاواد ، 5 ماييس 1892 ايلينده گنجه ده دونيايا گلدي. آتاسي سون درجه ديندار و بير تورک آيديني اولان محمد علي دير. جاواد، اوخول ياشينا گلديگينده قوراني ازبرله دي. 8 ياشيندا ايکن آتاسيني الدن وئردي. گنجه مدرسه سينده 6 ايل اوخودوقدان سونرا، 1913 ايلينده  " شریعت موعليمي "  عنوانيني آلدي. روسجادان باشقا، باتي ديللريندن بير نئچه سيني، بو ديللردن ترجومه ائده جک قدر اؤيرندي. 



آردینی اوخو/ Ardını oxu