ائلچین ELÇİN

تورک دیلی و ادبیاتی

تورپاغا قاریشان قان

+0 بگندیم

 

تورپاغا قاریشان قان

   آرتیق اوچ گون ایدی کی، ائرمنی‌لر کندی آتش آلتیندا ساخلاییردیلار. بونونلا دا کیچیک و ایری‌چاپلی سیلاح‌لاردان آتیلان گولله‌‌لرله دینج اهالینی واهیمه‌یه سالماغا چالیشیردیلار. هله ایکی آی بوندان اول، یعنی 2020-جی ایلین ژوئیه آییندا ائرمنی‌لر طرفیندن سرحد‌لریمیزه ائدیلن هوجوم نتیجه‌سینده گئدن بئش‌گونلوک ساواش دا عئینی سناریو ایله باشلانمیشدی. دوشمن مسافه‌جن قاراباغدان چوخ اوزاقدا اولان سرحد کند‌لریمیزی آتشه توتموش، بیر نئچه دینج ساکین‌لریمیزین ائو‌لرینی بومبالامیشدی. بونون نتیجه‌سینده اؤز حَیطینده آغاج‌لاری سولایان قوجامان کند ساکینی 76 یاشلی عزیز کیشی‌نین ائوینه غفلتاً دوشن بومبانین قلپه‌‌لری اونون حیاتینا سون قویموش، حَیطده کی  توت آغاجینا هؤروکلنمیش بیر ساغمال اینگینی و پیه‌ده اولان سککیز قویونونو، حَیط-باجادا هرلنن یوزه یاخین تویوق-جوجه‌سینی یئره سرمیشدی. قونشویا یوخا سالماغا کؤمگه گئتمیش نیسه آرواد پارتلاییش سسینی ائشیدن کیمی ال‌لری اونلو حالدا اؤزونو حَیط‌لرینه یئتیرنده آرتیق گئج اولدوغونو، اللی ایل‌لیک عؤمور-گون یولداشی‌نین باشیندان و سینه‌سیندن آلدیغی قلپه نتیجه‌سینده جانسیز حالدا تورپاغا یاییلان قان ایچینده یئرده اوزاندیغینی گؤرموشدور. او، یاواش-یاواش آلوولانان، اوچوب-داغیلمیش ائوینه باخاراق اری‌نین مئیدی‌نین یانیندا یئره چؤکموش، سون دفعه   " سنی یاناسان ائرمنی! "  ایفاده سینی هایقیراراق ساچلارینی یولماق اوچون ال‌لرینی یوخاری قالدیرماق ایسته‌دیگی آندا آلدیغی قلب حمله‌سیندن ائله یئرینده‌جه دونیاسینی دَییشمیشدی ...  



آردینی اوخو/ Ardını oxu

آچار سؤزلر : آذربایجان, قاراباغ,

آذربایجان معاریفچی‌لیک فلسفه‌سینده آذربایجانچی‌لیق ایدئیاسی مسله‌‌‌لری

+0 بگندیم

آذربایجان معاریفچی‌لیک فلسفه‌سینده آذربایجانچی‌لیق ایدئیاسی مسله‌‌‌لری 

  واحد عُمروو  

  فلسفه اوزره فلسفه دوکتورو 

        اون دوققوزونجو عصرین بیرینجی یاریسیندا عباس‌قولوآغا باکیخانوولا یاناشی اسماعیل بیگ قوتقاشانلی، میرزا شفیع واضح، قاسم بیگ ذاکر، خورشید بانو ناتوان کیمی معاریفچی‌‌لرده آذربایجانچی‌لیق ایدئیا‌لارینا دایر اثر‌‌لریله دیقتی جلب ائتمیشدیر.   

  آکادمیک فیض‌اله قاسم‌زاده اون دوققوزونجو عصر آذربایجان ایجتیماعی فیکرینده معاریفچی‌لیگین اوچ اینکیشاف مرحله‌سی کئچیردیگینی، بیرینجی مرحله‌نین آذربایجانین پارچالانما دؤورونون سون ایل‌‌لرینی و 30-40-جی ایل‌‌لری احاطه ائتدیگینی، ع.باکیخانوو، ا.قوتقاشینلی، میرزه شفیع واضح کیمی آز-چوخ رئالیزمه مئیل گؤسترن یازیچی‌لارین ‌سیماسیندا مئیدانا چیخدیغینی قئید ائتدیردی. تأسوف کی، بیر چوخ تدقیقاتچی‌لار رئالیزم یارادیجی‌لیق مِتودو و معاریفچی‌لیک فلسفه‌سی آراسینداکی باغلی‌لیغی آچیب گؤسترمه‌میشدیر. او، بو مرحله‌ده آذربایجان معاریفچی‌لیگی‌نین هله چوخ ضعیف، ایبتیدایی و روشئیم(جنین) حالیندا اولدوغونو، میلّی شوعورلا باغلی بعضی خوصوصیت‌‌لری ایله (خالقا، وطنه محبت، آزاد‌لیق ایدئیا‌لاری‌نین ترنّومو، معاریفی یایماق و س.) آنجاق جوزئی بیر نیسبتده روس معاریفچی‌‌لرینه یاخینلاشا بیلدیگینی گؤسترمیشدیر. او، ایکینجی مرحله‌نین 50-60-جی ایل‌‌لری احاطه ائتدیگینی و بو زامان آذربایجان معاریفچی‌لیگی‌نین م.ف.آخوندزاده‌نین‌ سیماسیندا کمالا چاتدیغینی، اوچونجو و سون دؤورون 70-90-جی ایل‌‌لره تصادوف ائتدیگینی، بو دؤورده معاریفچی‌لیگین م.ف.آخوندزاده‌نین واریث‌‌لری حسن بیگ زردابی، نجف بیگ وزیرووون‌ سیماسیندا اینکیشاف ائتدیگینی و عصرین سونوندا باکی‌دا کاپیتالیزمین اینکیشافی ایله علاقه‌دار او‌لاراق، اؤز قاباقجیل مؤوقئعیینی ایتیرمگه باشلادیغینی قئید ائتمیشدیر.  



آردینی اوخو/ Ardını oxu

آچار سؤزلر : آذربایجان,

قاراباغ -آذربایجان (فیلم)

+0 بگندیم


Qarabağ



آچار سؤزلر : سوی‌قیریم, قاراباغ, آذربایجان,

معاریفچی‌لیک تاریخیمیزین سوء قصدلری

+0 بگندیم


معاریفچی‌لیک تاریخیمیزین سوء قصدلری 

   اون دوققوزنجو یوزایل‌لیگین اورتا‌لاریندان، خوصوصیله، میرزه فتحعلی آخوندزاده‌نین جهالت قارانلیغیندا گونش کیمی پارلاماسیندان سونرا آذربایجاندا تاریخی بیر دالغا – آیدین‌لیق (معاریف‌لنمه) حرکاتی باشلادی.  

  خالقین موطلق حیصه‌سی‌نین ساوادسیز و حوقوقسوز اولدوغو، دین، شریعت احکام‌‌لاری ایله ایستیثمار ائدیلدیگی بیر چاغدا اونو غفلت یوخوسوندان اویاندیرماغا، موترقّی فیکیرلرله بسله‌مگه چالیشماق اولدوقجا گرکلی، آنجاق ائله بیر او قدر ده تهلوکه‌لی حرکت ایدی.     

  مورتجع دونیاگؤروشه ساواش آچان اینسان‌لار بونون بدلینی حیات‌لاری ایله اؤده‌یه‌بیله‌جکلریندن خبرسیز دئییلدیلر. آنجاق باشقا یول دا یوخ ایدی: منسوب اولدوقلاری توپلومون گؤزلرینی آچماق، اونلاری مؤوهومات، نادان‌لیق باتاق‌لیغیندان دارتیب چیخارماق قاچیلمازا چئوریلمیشدی.    

  بو گون همین اینسان‌لاری سایغی ایله خاطیرلایارکن آیدینلانما حرکاتیمیزین نه قدر دهشتلی، قورخونج یول‌لاردان کئچدیگینی اونوتماماق، اونوتدورماماق بورجوموزدور. 

   " معاریفچی‌لیک تاریخیمیزین سوء قصدلری " یازیسی بو معنوی بورجلولوق دویغوسوندان یارانیب. 

  بیر ده گؤرک آلماق، درس چیخارماق احتییاجیندان – آخی میلتی سیلکله‌ییب غفلت یوخوسوندان اویاتماغا چالیشان‌لارین حیات یولو ائله ایندی ده هامار دئییل. رافیق تاغی اؤرنگینده یاشادیغیمیز کیمی…     



آردینی اوخو/ Ardını oxu

آچار سؤزلر : آذربایجان,

دیندار بالیقچی - کورت توخولسکی

+0 بگندیم

دیندار بالیقچی

کورت توخولسکی

   سوئیس‌ین آسکونا شهرینده، حئیوان‌لاری اورکدن سئون  دیندار بیر کیشی یاشاییر. بو چوخ یاخشی‌دیر، آنجاق دیگر طرفدن اونون کؤنلو بالیق توتماق دا ایسته‌ییر. او هردن لاگوما گؤلونون  ساحیلینه گئدیر، اسکله‌نین قیراغیندا اوتورور، آیاق‌لارینی یئلله‌یه-یئلله‌یه  قارماغینی سویا آتیر. قارماغین چوبوغونو برک-برک الینده توتاراق گؤزلرینی سویا زیلله‌ییب باشلاییر دوعا اوخوماغا.

او دوعا ائدیر بالیق‌لار قارماغا ایلیشمه‌سین. او یاخشی بیلیر بالیق قارماغا ایلیشیرسه  دیلسیز حئیوان نه قدر آجی چکه‌جک. اونون اورگی بونو ایسته‌میر. بو اوزدن او یالوار-یاخارلا تانریدان ایسته‌ییر، لاگوما گؤلونون بالیق‌لارینی اونون قارماغیندان قوروسون. بئله‌لیکله او بالیق توتماغینی سوردورور.

سیزجه بو کیشی عدالتین اؤرنگی و یا داها دوغروسو سیمگه‌سی دئییل‌می؟ سورغونون یانیتی "هه" دیر. قوشقوسوز بو کیشی قوجا بیر یهودی و یا یهودیتین بللی بیر گؤرونوشودور. یا دا مسیحیت مکتبینده یئتیشمیش و بیر اینسانین ائریشه‌بیله‌جگی ان یوکسک تقوا درجه‌سینه ائریشمیش بیرکیمسه‌دیر. او معنوی ایدئال‌لارینی، دونیوی آرزولاری ایله بیرلشدیره بیلیب. بو اؤزل بیر باجاریق و یئته‌نک ایسته‌ییر.

البته بو مسئله، اونون قارماغینا ایلیشن بالیق‌لار اوچون فرق ائله‌میر، آنجاق اونون اوچون کسین‌لیکله بئله دئییل.  چونکو ایندی هم بالیق توتور، همی ده ویجدانی دینج‌دیر.

اخلاقی سونوج

اونلار، اورادا یاشام ساحیلینده... یا اونلار یاشام ساحیلی‌نین اسکله‌سینده (بو گؤزل دیر)، بلی اونلار یاشام ساحیلی‌نین اسکله‌سینده اوتوروب آیاق‌لارینی یئلله‌ده‌رک قارماق‌لارینی سویا توللاییر باشاری (موفقیت) اوولاییرلار. آنجاق بیرآزجا عاغیللی‌دیرلارسا، عئینی زاماندا دوعا دا اوخویورلار.

دینچی فاحیشه‌لر، سوسیالیست بانکچی‌لار، دموکرات میلیس‌لر و منیم صینفیمدن اولان حقیقت سئون قزئته‌چی‌لر عئینی ایشی ائدیرلر: هامیسی اوو آختاریر و دوعا ائدیرلر.

چئویرن: عباس ائلچین




خینالی علی

+0 بگندیم

 

خینالی علی 

    یوزباشی فاروق جبهه‌یه یئنی گلن عسگرلری گؤزدن گئچیره-گئچیره  اونلارلا دانیشیر هارالیسان کیمی سورغولار سوروشوردو. بیردن ساچی‌نین اورتاسی سارالمیش بیر اوشاق گؤردو.    

   " آدین نه سنین اؤولادیم؟... "  

   "علی... "  

   " هارالیسان؟... "  

   " توقات‌ین زیله‌سیندنم... "  

   " یاخشی اؤولادیم بو باشین حالی نه؟... "  

   " آنام جبهه یه گلیرکن خینا یاخدی کوماندیریم... "  

   " نییه؟... "  

   " بیلمیرم کوماندیریم... "  

   " یاخشی گئده بیلرسن خینالی علی... "  

      او گوندن سونرا هر کس اونا خینالی علی دئیر. هر کس باشینداکی خینایلا لاغ ائدر. قیسا مودتده اورگه یاتان و جسور داورانیش‌لاری ایله بوتون یولداش‌لاری نین سئوگیسینی قازانار. بیر گون عاییله‌سینه مکتوب یازماق ایستر. علی نین اوخوم-یازماسی دا یوخدور؛ یولداشلاریندان کؤمک ایستر. هامی بیرلیکده باشلارلار یازماغا. علی سؤیله‌یر یولداش‌لاری یازار:

 " سئویملی آتا-آنام! اللرینیزدن اؤپورم. من بورادا چوخ یاخشی‌یام مندن نیگران اولمایین... "     

  باجیسینی اؤزوندن کیچیک قارداشینی سوروشار. کندلی‌لرینه، نیگران اولمامالارینی، وار اولدوقجا دوشمنین بیر‌ آددیم بئله ایره‌لی‌‌یه بیلمه‌یه‌جگینی یازدیریر.

غورورلا مکتوبونو بیتیرنده  بیردن عاغلینا بیر شئی گلیر. علی‌‌‌نین آردینجا عسگره گله‌جک بیر قارداشی وار. خوصوصی اولاراق آناسینا یازدیریر:  

  "آنا جانیم! عسگره گلنده باشیما خینا یاخدین، بورادا کوماندیرلریم ، یولداشلاریم همیشه منله ظارافات ائدیب لاغا قویورلار. ساقین قارداشیم احمدین باشینا یاخما اونو دا لاغا قویماسینلار. اللریندن اؤپورم."

   .. آرادان زامان کئچر. اینگیلیس‌لر ساواشی قازانماق اوچون بوتون گوجلری ایله گئلی‌بولویا باسقین ائدرلر. بو جبهه‌نی مودافیعه  ائدن عسگرلر تک-تک شهید اولارلار. بونلارا یاردیمینا گئدن احتیاط قووّه‌لری ده یئترلی دئییل.گئلی‌بولو دوشمنین الینه دوشمک اوزره‌دیر. 

      خینالی علی نین کوماندیری ده اولایی  گؤروب یئرینده دایانا بیلمیردی. بولوگو هله چاتیشمایا حاضیر دئییلدی. اونلار یئنی گلمیشدیلر. کوماندیرلرین بو دوشونجه‌لی حالینی گؤرن و دورومون وخامتینی آنلایان خینالی علی ایله  یولداش‌لاری کوماندیرلرینه یالواریب یاخاراق اورایا گئتمک ایسته دیکلرینی سؤیله‌یرلر. کوماندیرلری اونلاری اؤلومه گؤندردیگینی بیله-بیله چاره سیز گؤندریر. 

     خینالی علی نین بؤلوگوندن کیمسه ساغ قالماز هامیسی شهید اولموشدور. آرادان زامان کئچر. خینالی علی‌نین عاییله‌سینه یازدیغی مکتوبون جاوابی گلیر. کوماندیرلری گؤزلری دولو-دولو مکتوبو آچیب اوخوماغا قرار وئررلر (بو مکتوبون اصلی چاناق‌قالا موزه‌سینده سرگیلنمکده دیر.) آتاسی علی‌یه یازدیریب: " اوغولوم علی نئجه‌سن، یاخشی‌سانمی؟ گؤزلریندن اؤپوب سالام گؤندریرم. اؤکوزو ساتدیق پولون یاریسینی سنه، یاریسینی دا جبهه یه گئده‌جک قارداشینا وئریریک. ایندی اؤکوزون یئرینه تارلانی اؤزوم سورورم. اونسوز دا چوخ یورولمورام .سیزده بیزدن یانا نیگران اولمایین بورادا هر شئی یولوندادیر".

مکتوبو یازان قوهوم کندلی‌لری، کاغیذین سونوندا:"علی!  آنانین دا سنه دئیه‌جک بیز سؤزو وار..."دئیه آرتیریب:   

  - " اوغلوم علی، یازمیسان کی باشیمداکی خینایلا لاغ ائتدیلر، قارداشیما دا یاخما دئمیسن. 

  قارداشینا دا یاخدیردیم. کوماندیر و یولداش‌لارینا سؤیله سنینله لاغ ائتمه سینلر. بیز ده اوچ شئیه خینا یاخارلار: 

  1- گلین گئدن قیزا؛ گئتسین عاییله‌سینه، اوشاق‌لارینا قوربان اولسون دئیه... 

  2- قوربان‌لیق قوچا؛ آللاها قوربان اولسون دئیه... 

  3- عسگره گئدن ایگیده؛ وطنه‌میزه  قوربان اولسون دئیه... 

  گؤزلریندن اؤپورم. آللاهین آمانیندا اولون... "    

  مکتوبو اوخویان علی‌نین کوماندیری  ایله  دیگرلری هیچقیرا -هیچقیرا آغلاشماقدا ایدیلر.

کؤچورن: عباس ائلچین

   




تورک میفولوژی‌سینده کؤرپه‌لری لئیلک‌لرین دونیایا گتیرمه‌سی اینانجی‌نین کؤکلری

+0 بگندیم

تورک میفولوژی‌سینده کؤرپه‌لری لئیلک‌لرین دونیایا گتیرمه‌سی اینانجی‌نین کؤکلری

یازان: دوکتور پروین ارغون

    کؤچری قوشلاردان، اولان لئیلک، یاشام طرزی و گؤرونوشو ایله همیشه اینسان اوغلونون دیقتینی چکمیشدیر. دیگر بیرچوخ قوش نؤوعونه گؤره اوزون ساییلان بیلن یئتمیش ایل‌لیک عؤمور‌‌لری واردیر. چوخ یاشلی کیمسه‌‌‌لره  " لئیلک اتی یئمیش "  دئیلمه‌سی لئیلک ایله اینسان اوغلو آراسینداکی یاخین ایلگی‌یه ایشارت ائدیر. لئیلک‌‌لرین هر ایل عئینی یووایا دؤنمه‌‌‌لری، -تورک‌‌لرین اؤنم وئردیگی وجهی‌ ایله- تک قادینلی یاشاما‌لاری، بالا‌لارینی اوزون سوره یووادا اؤزنله بسله‌مه‌‌‌لری، عاییله‌‌لری نین یاشلی بیری‌‌لری ایله یاخیندان ایلگی‌لنمه‌‌‌لری، اونلارا یییه‌جک تأمین ائتمه‌‌‌لری، اینسان‌لا ایچ- ایچه او‌لاراق ائوین باجاسیندا یاشاما‌لاری اینسان اوغلوندا سایغی اویاندیرمیشدیر. گونوموزده ماهنی‌‌لارا، شعیر‌‌لره و افسانه‌وی متن‌‌لره میفولوژی آنلامی‌یلا قونو اولماغا دوام ائتمیشدیر. لئیلک‌‌لرین  پاییزی کؤچه حاضیرلانیرکن سرگیله‌دیک‌‌لری ویداع تؤرن‌‌لری و یاریش‌لاری دا اینسان اوغلو طرفیندن قوتسال تؤرن‌‌لر او‌لاراق ساییلیردی.[1] 

  بو یازیدا کؤرپه‌‌‌لری دونیایا لئیلک‌‌لرین گتیردیگی اینانجی، تورک اینانج سیستمینده قوش صورتینده تصویر ائدیلن دیشی حامی روح  " اوُمای "  باغلامیندا اینجله‌نه‌جکدیر. قوش بیچیمینده سانیلان اینسان روحو، دوغوم و کؤرپه ایله ایلگیلی او‌لاراق لئیلگین اسکی تورک‌‌لر آچیسیندان داشیدیغی آنلام، بو میفیک تصوّورون آنادولو جوغرافیاسیندا نه شکیلده گونجل‌لندیگی تثبیت ائدیله‌جکدیر. 



آردینی اوخو/ Ardını oxu

آچار سؤزلر : تورک دونیاسی, میف,

اودلو یورد درگیسی

+0 بگندیم

 

اودلو یورد (تورکجه. Odlu yurt) — تورکیه جومهوریتینده قورولموش اولان درگی.[۱]آذربایجان سیاسی موهاجیرتی‌نینایستانبولدا نشر ائتدیگی آیلیق ایجتیماعی-سیاسی توپلودور. 

تاریخی

  ایلک نؤمره سی 1929-جو ایلین مارس‌یندا، سون - 31-جی نؤمره سی ایسه 1931-جی ایلین آقوستوندا چیخمیشدیر. توپلونون نشری نین ایمتییاز صاحیبی عباس‌قولو کاظم‌زاده، مسئول مودیری کامل، باش موحریری ایسهمحمد امین رسول‌زاده ایدی.  " اودلو یورد "  اؤزوندن اول نشر اولونموش  " یئنی قافقاسیا " ،  " آذری تورک "  مجموعه‌لری‌نین ایدئیا ایستیقامتینی داوام ائتدیرمیشدیر. توپلونون بیرینجی ساییندا وئریلن پروقرام-مقاله ده آذربایجانچی‌لیق فیکرینه اؤنم وئرمک مقصدیله تأسیس اولونان  " اودلو یورد "-ون، هر شئیدن اول، میلّیتچی، تورکچو، جومهوریتچی و خالقچی اولدوغو؛ آذربایجان خالق جومهوریتیمفکوره‌سینی اوستون توتدوغو و مودافیعه  ائتدیگی آچیقلانیر، توپلودا تورک خالق‌لاری و تورک دونیاسی‌نین یئگانه موستقیل دؤولتی اولان تورکیه جومهوریتی حاقیندا اوخوجولارا معلومات وئریله‌جگی؛ قافقازین ایستیقلال و خیلاصی‌نین رئال‌لاشماسی اوچون قافقازلی‌لارین عومومی دوشمنه قارشی ایتتیفاقا چاغیریلاجاغی؛ شرقین، خوصوصاً مظلوم و محکوم تورک خالق‌لاری‌نین ایستیقلال ساواشینی دوغرولتماق و میلّی موجادیله‌سینی یوکسلتمک ایشی‌نین تبلیغ اولوناجاغی بیان ائدیلیردی. 



آردینی اوخو/ Ardını oxu

آچار سؤزلر : آذربایجان, درگیلر,

گنج تورک‌لر

+0 بگندیم

گنج تورک‌لر


ژؤن تورک‌لر: یاشاسین وطن ! یاشاسین میلت ! یاشاسین حورییت !  

گنج تورک‌لر یا ژؤن تورک‌لر، عوثمانلی ایمپراتورلوغونون سون دؤورونده اورتایا چیخان مشروطیتچی و سولطان 2. عبدالحمید حاکیمیتینه موخالیف اولان گنج و ضیالی نسیله وئریلن آددیر.[۱][۲]

اتیمولوژیسی

  ایلک دفعه ، 1828-جی ایلده چارلز مک فارلین (Charles Mc Farlane) طرفیندن دؤورون گنج عوثمانلی نسلینی نظرده توتاراق ایشله دیلمیشدیر.[3] داها سونرا 1855-جی ایلده، اوبیجئنی 2.محمود دؤورو رفورم حرکاتینا قاتیلان دؤولت مأمور‌لارینی، هم ده 1. عبدالمجید دؤورونون غربلی‌لشمه طرفداری تنظیمات‌چیلارینی ایفاده ائتمک اوچون  " jevene turqvie de Mahmut "  و " jevene Turqvie d’Abdul Medjid " ایفاده ‌لریندن ایستیفاده ائتمیشدیر. بو ترمین‌لری قاورام او‌لاراق ایلک ایستیفاده ائدن Hippolyte Kastille اولموشدور.[۳]گنج تورک‌لر آنلاییشی یئنی بیر آنلاییش دئییلدیر. بو آنلاییش‌لاردان داها چوخ اوروپادا یارانان، حؤکومته موخالیف شخص‌لرین یاراتدیق‌لاری پارتیا‌لارین بیر بنزری کیمی گؤرونمک اولدوغو اوچون ایستیفاده اولونموشدور. آلماندا گنج آلمان‌لار آخیمی (بوندان علاوه  بو آخیم هم ده ادبی آخیم‌دیر)، ایتالیادا گنج ایتالیالی‌لار آخیمی، لهستاندا گنج پولیاک‌لار آخیمی دا بونون آنالوق‌لاری‌دیر. بو آخیم‌لار سیاسی موخالیفت آخیم‌لاری اولدوغو قدر، هم ده ادبی آخیم‌لاردیر. داها سونرا ژؤن تورک‌لر آخیمیندا آدی کئچن‌لردن بحث ائدرکن اطرافلی فورمادا ادبیات منسوب‌لاری باره ده دانیشیلاجاقدیر. 

عوثمانلی موخالیفتی‌نین ایلک کونگره‌سی، 1902-جی ایل، پاریس. 



آردینی اوخو/ Ardını oxu

آچار سؤزلر : تاریخ, تورکیه, تورک دونیاسی, تورکچولوک,

مئیمونون ماجرا‌لاری -میخائیل زوْشِنکو

+0 بگندیم


مئیمونون ماجرا‌لاری

میخائیل زوْشِنکو 

    بیر جنوب شهرینده حئیوان‌لار باغی وار ایدی. بیر پلنگ، ایکی تیمساح، چؤل ائششگی، دوه‌قوشو و بیر مئیمون، یا دا ساده‌جه انترین یاشادیغی کیچیک بیر حئیوان‌لار باغی. بیر ده البته کی، موختلیف خیردا جانلی‌‌لار - قوشلار، بالیق‌لار، قورباغا‌لار و کیچیک، اهمیت‌سیز وارلیق‌لار.  

    موحاریبه‌نین اوّل‌‌لرینده  فاشیست‌لر بو شهری  بومبالادیقلاری زامان بومبا‌لاردان بیری دوز حئیوان‌لار باغینا دوشدو. اورادا بومبا اؤز قولاق‌باتیریجی گورولتوسو ایله پارتلایاراق بوتون حئیوان‌لارین ماراغینا سبب اولدو. 

    نتیجه ده اوچ ایلان، بیر ده تأسوف کی، دوه‌قوشو اؤلدو - بونلار بلکه ده آغیر حال حساب اولونموردو. 

   ‌دیگر حئیوان‌لار زده آلمادان، ساده‌جه قورخدو‌لار. 

    هامیدان چوخ مئیمون قورخموشدو. اونون قفسی بومبانین تضیقینه دؤزمه‌یه‌رک آشمیشدی. یان‌ دیوار اوچولموش و مئیمون قفسدن بیرباشا باغ یولونا ییخیلمیشدی.  

    او، جیغیرا ییخیلمیشدی، آما حربی عملیات‌لارا عادت ائتمیش اینسان‌لاردان فرقلی او‌لاراق حرکت‌سیز اوزانیب قالمادی. عکسینه. همین آندا آغاجا‌ دیرماندی. اوردان حاصارا توللاندی، حاصاردان کوچه‌یه. سونرا دا  یانغیندان قاچار کیمی اکیلدی. 

    مئیمون قاچیر و یقین دوشونوردو:  " یوووخ، اگر بورا بومبا آتیر‌لارسا، من بونونلا راضی‌لاشمیرام " . یاخشی کی،  شهرین کوچه‌‌لری ایله قاچماغا گوجو واردی و او قدر جلد قاچیردی  کی، سانکی آرخاسینجا ایتلر دوشوب. 



آردینی اوخو/ Ardını oxu

اوغوز توپونیمی و اونون تاریخی اهمیتی

+0 بگندیم

اوغوز توپونیمی و اونون تاریخی اهمیتی 

  اکرم حسین‌زاده  

  فیلولوژی اوزره فلسفه دوکتورو،دوچنت 

  آذربایجان فولکلورونون ایدئیا اساسی ان قدیم دؤورلردن باشلایاراق خالقین معنوی مدنیت   صحیفه‌سینی اؤزونده بیرلشدیرن فولکلور ایرثی‌نین توپلانماسی، آراشدیریلماسی و نشری ایله ده جیدی شکیلده باغلی‌دیر. 

  یازی‌یا آلینمایان، حافیظ‌‌ه‌لرده یاشایا-یاشایا زمانمیزه قدر گلیب چاتان فولکلور نومونه‌لری‌نین خالق دیلیندن اولدوغو کیمی گؤتوروب تدقیق اولونماسی چوخ موهوم شرط‌دیر. شوبهه‌سیز، شیفاهی خالق ادبیاتی‌نین  چوخ واریانتلی‌لیغی بورادا خوصوصی دیقت مرکزینده ساخلانیلمالی‌دیر. 

  اوزون ایللر بویو خالقیمیزین اولو آبیده‌سی اولان  " کیتابی دده قورقود "  داستانی، تاریخیمیزی، ادبیاتیمیزی،  فولکلوروموزو، مدنیتیمیزی، اینجه صنعتیمیزی و بونون کیمی بیر چوخ إلمنتلری اؤزونده جمع‌لشدیرن ایلک  آنا کیتابیمیزدیر. بو یازیلی آبیده میزده وطنین داغلاری، چؤللری، بولاق‌لاری، آل-الوان چمن‌لری، عظمتلی قالالاری، آبیده‌لری حاقیندا صؤحبت‌لر گئدیر. 



آردینی اوخو/ Ardını oxu

آچار سؤزلر : اوغوز, تورک دونیاسی, اوغوزنامه, تورک,

سیاسی میلّتچی‌لیک فنومنی: تاریخی و فلسفه‌سی

+0 بگندیم

سیاسی میلّتچی‌لیک فنومنی: تاریخی و فلسفه‌سی

تورال علی‌یف

  واختیله مشهور اینگیلیس عالیمی،  " میلّت‌لر و میلّتچی‌لیک "  اثری‌نین مؤلیفی ائ.ژ.هوْبسباوُم (E.J.Hobsbawm) میلّتین نه درجه ده موهوم بیر فنومن اولماسینی ایضاح ائتمک اوچون ماراقلی بیر موقایسه‌یه ال آتمیشدی. او، نووه ساواشیندان سونرا خارابالیغا چئوریلمیش یئر کوره‌سینده آختاریش آپاران  " کهکشان‌لارآراسی تاریخچی "  تصویر ائتمیش و بئله قناعته گلمیشدی کی، همین تاریخچی یئر اوزونده اینسان‌لیق تاریخی‌نین سون 200 ایلینی  " میلّت "  ترمینی و بو ترمیندن تؤره‌ین آنلاییش‌‌لاری آنلامادان قاورایا بیلمز. بو معنادا سون اون‌ ایل‌لیک‌‌لرده علمی دؤوریه ده مؤحکم‌لنمیش  " سیاسی میلّت "  آنلاییشی خوصوصیله بؤیوک اهمیت داشیماقدادیر.

  تاریخه قیسا إکسکورس(گزینتی) ائتسک آیدین او‌لار کی، اوروپادا میلّی دؤولت‌لرین، میلّت و میلّتچی‌لیگین مئیدانا چیخماسی 16. عصردن باشلایاراق کیلیسا‌نین مؤوقعی‌نین ضعیف‌له‌مه‌سی، کاپیتالیست موناسیبت‌لری‌نین تشکّول تاپماسی شراییطینده باش وئرمیشدیر. حتّی ایش او یئره چاتمیشدی کی، 16. عصر مؤلیف‌لریندن بیری توماس آراست جسارتله دؤولتین کیلیسا و دین‌‌لرینه اؤزونون رهبرلیک ائتمه‌لی اولدوغونو یازیر، نیکولا ماکیاولی ایسه سیاست حاقیندا تئولوژی باخیش‌لارا سون قویولماسی‌نین واجیب‌لیگینی ایلک دفعه  اعلان ائدیردی.



آردینی اوخو/ Ardını oxu

ژان ژاک روسو یارادیجیلیغیندا اینسان حوقوق و آزادلیق‌لاری‌‌نین مودافیعه‌سی مسله‌لری

+0 بگندیم

ژان ژاک روسو یارادیجیلیغیندا اینسان حوقوق و آزادلیق‌لاری‌‌نین مودافیعه‌سی مسله‌لری 

واحد عمروو  

  فلسفه اوزره فلسفه دوکتورو 

     سوئیس فیلوسوفو ژان-ژاک روسونون اثرلری اوروپانین ایجتیماعی شوعورونا بؤیوک تاثیر گؤسترمیشدیر. اگر جان لاک آمریکا اینقیلابی‌‌نین ایلهام وئریجیسی ساییلارسا، روسونو حاقلی او‌لاراق بؤیوک فرانسه اینقیلابی‌‌نین (1789) و حتّی روسیه بولشویک اینقیلابی‌‌نین (1917)  اینتللکتوال آتاسی حساب ائتمک او‌لار.

  روسو ژنو ده ساعاتساز عاییله‌سینده دوغولوب و آناسی‌‌نین وفاتیندان سونرا آتاسی اونو تربیه ائتمیشدیر. او، سیستملی شکیلده تحصیل آلمامیش، لاکین اؤزو کلاسیک و موعاصیر فلسفه ایله جیدی مشغول اولموشدور. اوْیماچی اعمالاتخاناسیندا ایشه دوزلن روسو 1728-جی ایلده ژنوی  ترک ائدیر و مادام وارنسین یانیندا مسکونلاشاراق اونونلا دوستلوق ائدیر، اونون کؤمگی ایله شخصی قایدادا اؤز تحصیلی ایله جیدی مشغول اولماق ایمکانی قازانیر. 1742-جی ایلده روسو پاریسه - او واختکی دونیانین اینتللکتوال مرکزینه کؤچور. او، بورادا دالامبِر و دیگر فرانسه‌لی فیلوسوف انسیکلوپدیاچی‌لاری ایله تانیش اولور. 1750-جی ایلده روسونون  " اینجه صنعت و علم حاقیندا دوشونجه‌لر " مقاله‌سی دیژوْن شهری آکادمیاسی‌‌نین کئچیردیگی موسابیقه ده غالیب گلیر. اونون سونراکی اثرلری، خوصوصیله ده  " ایجتیماعی موقاویله حاقیندا "  شاه اثری مؤلیفینه عوموم اوروپا شؤهرتی گتیریر، عئینی زاماندا هم فرانسه، هم ده سوئیس حاکیمیت‌لری‌‌نین غضبینه سبب اولور. روسونون اثرلری یاساقلانیر، او، پاریسی ترک ائتمه‌لی اولور و بورایا بیر ده 1770-جی ایلده قاییدا بیلیر.

  روسو ایجتیماعی موقاویله نظریه‌سینی پارلاق شکیلده پوپولیارلاشدیرمیش و عئینی زاماندا، اونا بیر سیرا خوصوصی جیزگی‌لر علاوه  ائتمیشدیر. روسو بوتون اینسان‌لارین برابرلیگینی تانیمایان و اینسانی آنادان گلمه خودبین و قوصورلو وارلیق حساب ائدن ارسطو و هوببوسو کسکین تنقید ائدیردی. روسو بیلدیریردی کی،  " اینسان آزاد دوغولور، لاکین هر یئرده زنجیرلنمیشدیر. بو وضعیتین سببی عدالت‌سیز ایجتیماعی قورولوشدا، کونکرت او‌لاراق ایسه فودال قایدا‌لاریندا و اینسان‌لاری بیر-بیرینه دوشمن ائتمیش خوصوصی مولکیتده‌دیر. جمعیتده مؤوجود ضیدیت‌لری آرادان قالدیرماق اوچون اینسان‌لار آراسیندا تاریخه قدرکی هارمونیک موناسیبت‌لره قاییتماق لازیمدیر. 



آردینی اوخو/ Ardını oxu

سهراب طاهر - داها

+0 بگندیم



 سهراب طاهر

داها

 دردی درد اولموشدو ائلینده منه،  

  آغلادیم بیر ناشی گولنده منه،  

  هئچ کس آغلاماسین  اؤلنده منه،  

  من هئچ واخت،هچ زامان اؤلمه‌رم داها.  

    

  آزاد قارداشیم وار اونونلا خوشام،  

  من گرک ساحیلی ساحیله قوشام،  

  ایکی  بؤلونمکدن ائله قورخموشام،  

  چؤپو ده ایکی‌یه بؤلمه‌رم داها.  

    

  دنیزلر دریالار منه دایازدیر،  

  ان درین بیر چای وار او دا آرازدیر،  

  منه گؤروش وئرین آزادلیق آزدیر،  

  گؤروشسم آیریلماق بیلمه‌رم داها.  


  عؤمرومدن غوربت‌لر، یادلار قووولسون   

  کئچمیشیم  یییه‌سیز قالدی، قوی اولسون   

  آنجاق گله جگیم منیمکی  اولسون   

  من اونو عؤمرومدن سیلمه‌رم داها  

    

  منیم سعادتیم هارداسا بیتدی،  

  او هاساد گلمیشدی، هاساد دا گئتدی،  

  منه نه ائتدیسه سعادت ائتدی،  

  بدباخت سعادته گولمه‌رم داها  .




آچار سؤزلر : آذربایجان,

شیخ محمد فضولی: شب هیجران

+0 بگندیم







آچار سؤزلر : شیخ محمد فضولی,