ائلچین ELÇİN

تورک دیلی و ادبیاتی

خورشیدبانو ناتوان

+0 بگندیم

خورشیدبانو ناتوان 

 آیدین حاجیېوه ترجمه‌سی

کؤچورن: عباس ائلچین

 آذربایجان ممتاز ادبیات تاریخیده جوده‌ کۉپ استعدادلی شاعره‌لر نامی اوچره‌یدی. امّا، اولر آره‌سیده مهستی گنجه‌وی، حیران خانیم و خورشیدبانو ناتوانلر علیحده‌ موقعگه اېگه‌دیر. بو اوچ شاعره‌ سازیده انسان گۉزللیگی، یوره‌ک طغیانلری و حیات ذوقلری عجیب آهنگلرده ینگره‌یدی

خورشید بانو ناتوان (1832- 1897) موسیقه‌ و شعریت گُلشنی شوشه‌ده، ضیالی عایله‌ده دنیاگه کېلدی. او قاره‌باغ حاکمی ابراهیم‌خان‌نینگ نبیره‌سی، مهدیقولی‌خان اوّل‌نینگ قیزیدیر (مهدیقولی‌خان ثانی اېسه شاعره‌‌نینگ اۉغلیدیر). بی‌بی‌لری گوهر آغه‌، آغه‌بېگیم آغه‌ (اېران حکمداری فتعلی‌شاه‌نینگ بیرینچی عیالی) «آغه‌به‌جی» تخلصی بیلن غزللر بیتگن. قیزی خانبیکه، اۉغلی مهدیقولی‌خان «وفا» تخلصی بیلن غزللر یازگن. ناتوان‌نینگ اصل نسب-سلاله‌سیدن شاعرلر کۉپ چیققن. او ناتوان، خان‌قیزی تخلصّلری بیلن اېلگه مشهور بۉلگن، «مجلس-ی انس» شاعره‌لر انجمنی‌نینگ فعّال تشکیلاتچیسی بۉلیب، اونی مادّی جهتدن تأمینلب تورگن. بو انجمنده شاعرلر، مشّاقلر، نوازه‌نده‌لر اشتراک اېتر، نظامی، نوایی، فضولی غزللری خصوصیده مذاکره‌لر اۉتکزیلر، اولرگه نظیره‌لر بغیشله‌نردی، مجلس اهلی‌نینگ ایجادی هم محاکمه‌ اېتیلیب، بهاله‌نردی. او نه‌فقط شاعره‌، بلکه‌ ماهر نقاش هم بۉلگن. اونینگ سعی-حرکتلری بیلن شوشه‌گه سوو کېلتیریلگن، اۉشه‌ بولاق بوگون هم «خان‌قیزی بولاغی» دېب اتله‌دی.

شاعره‌ حقیده‌گی معلوماتلر نوایی‌شناس عالمه، فیلولوژی فنلری دوکتوری، اۉزبېک ادبیاتی‌نینگ مُحبی و ترغیباتچیسی جنت‌خانیم نغیېوه‌‌نینگ «اۉتلی سازلر، آتشین سۉزلر» مقاله‌سیدن آلیندی. ترجمه‌لر اېسه بو عزیز انسان‌نینگ مېنگه ساوغه‌ قیلگن کتابلری آرقه‌لی عملگه آشیریلدی. رحمتلی جنت‌خانیمدن منّتدارمن. الله اوندن راضی بۉلسین!

غزللر

 اۉزینی عشق آلاویگه اوریب دلشاد پروانه‌،

عجب بیر باره یانماقدن اۉلور آزاد، پروانه‌.

هر آقشام کۉردی مجلسده‌کی، شمع اغیارگه یاردور،

شو وجه‌دن کسبی سۉزانلیک قیلور بنیاد پروانه‌.

سېنگه اې‌ شمع، ملامت قیلدیلر معشوق آلدینده،

اگرچی خرمنی عمرینگ بۉلور برباد، پروانه‌!

دېمه، معشوقه‌ بې‌پروا، او شمعگه یوز ملامتدن

اوزیب جان تسبیح ینگلیغ، وفادن شاد پروانه‌.

بیلیب شمع‌نینگ وفاسین، جسم-و جانین اۉت ارا آتدی،

غمی هجران دَمی وصلتده اېتدی یاد پروانه‌.

جفا-ی هجریدن جانگه یېتیب، شوق-ی وصال بیرله

اېریب شمع گلخن‌یده، اېتمه‌دی فریاد پروانه‌.

یانر چون ناتوان خسته‌ مدام عشق‌نینگ آلاویده،

صبور اۉل، ایله عادت شېوه‌-ی استاد، پروانه‌!



آردینی اوخو/ Ardını oxu

آچار سؤزلر : اؤزبکجه,

قیرخ ساییسی‌نین سیرری

+0 بگندیم

قیرخ ساییسی‌نین سیرری

دوکتور بکیر شیشمان
کؤچورن:عباس ائلچین

تورک کولتورو ایچریسینده اوچ، دؤرد، یئددی، دوققوز و قیرخ ساییلارین اؤزللیکله دینی و ادبی ایچَریکلی متنلرده سیخلیقلا کئچدیگی بیلینمکده‌دیر. بو ساییلارین بیر قیسمی میفولوژیک دؤنملره قدر چاتا بیلدیگی کیمی بیر قیسمی ده تاریخی سورَچ ایچریسینده چئشیدلی دینلرین، کولتورلرین و ادبی اورونلرین ائتکیسیله اؤِزل و سمبولیک بیر آنلام قازانمیشلار. بونلارین ایچریسینده اؤِزللیکله قیرخ ساییسی‌نین اؤِزل بیر یئری واردیر. قیرخ ساییسی اورتا دوغو، اورتا آسییا، آنادولو و ایراندا یایغین بیر بیچیمده بیلینمکده و ده ایشله‌دیلمکده‌دیر. بو سایی داها چوخ ایشلَوسل و تخمینن بیر رقمی ایفاده ائتمکله بیرلیکده سمبولیک بیر آنلامی واردیر. ریاضییات باخیمیندان 1، 2، 4، 5، 8، 10 و 20-ه بؤلونه بیلر و بو اؤزللیگیندن اؤتَری ده برکتلی بیر سایی اولاراق قبول گؤرموشدور. 
قیرخ ساییسی داها چوخ تورک توپلومونون گونده‌لیک حیاتیندا ان چوخ ایشله‌دیلن سایی‌دیر. ایچینده قیرخ سایی کئچن آد و دئییملرین بعضیلری بونلاردیر: قیرخ‌بولاق، قیرخلار ائلی، قیرخ قیز، قیرخ ایگید، قیرخ ایکیندی یاغیشلاری، قیرخ‌آمبار، قیرخ آددیملیق یول، قیرخ دفعه سؤیله‌مک، قیرخ دره‌دن سو گتیرمک، قیرخ بیر کره ماشاللاه، قیرخ ائوین پیشیگی، قیرخ پول، قیرخ ایلین باشی، قیرخ ایلده بیر، قیرخ ایللیک دوست، قیرخ دامار،قیرخ باییر،قیرخ بوغوم،قیرخ قات، قیرخ ساخلاماق، قیرخی چیخماق،قیرخلی، اوشاق قیرخلاماق، قیرخلی گلین، قیرخ آزماسی، قیرخ آشچی بیر باشچی، قیرخ آیاق، قیرخ هامباللی، قیرخ یاماقلی، بیر دلی قویویا بیر داش آتار،قیرخ عاغیللی چیخاردا بیلمز، ساریمساغی گلین ائتمیشلر ده قیرخ گون قوخوسو چیخمامیش، قیرخ کوپ قیرخی‌نین دا قولپو قیریق کوپ، قیرخ تندیر چؤرک یئمک و‌ سایر..



آردینی اوخو/ Ardını oxu

قوْجانینگ آتی

+0 بگندیم

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


قوْجانینگ آتی 

بیر زامانلاردا بیر اوْبادا پۇقارا قوْجا یاشاپدیر. اوْنۇنگ اۆیتگِشیک آق بدِوی بوْلانلیغی اۆچین، حاتدا تۆچجار بایلارام اوْنگا گؤرۆبیلمزچیلیک إدیپدیرلر. تأجیرلر بۇ آت اۆچین اینگ یوْقاری نیرخ کسیپدیرلر، یؤنه قارری همیشه: "بۇ آت یؤنه بیر آتام دأل-ده، منینگ اۆچین اوْل اینسان. إیسِم، آدام یالی سیزیان دوْستۇنگی هی-ده ساتیپ بوْرمی؟" دیییپ، جوْغاپ بریأن إکن. 
بۇ قوْجا یوْقسۇل بوْلسا-دا، آتینی ساتماغا دؤزمأندیر. گۆنلرده بیر گۆن اوْل بدِوینینگ آت‌یاتاقدا یوْقدۇغینی بیلیپ قالیپدیر. اوْنۇنگ أهلی قوْنگشی-قوْلاملاری ییغنانیشیپ: 
– سن آدامینگ بیدِرِگی إکنینگ. بیز ایرۇ-گیچ شۇ آتینگ گۆرۆم-جۆرۆم إدیلجکدیگینی بیلیأردیک. اوْنی ساتان بوْلسانگ، قوْوی بوْلاردی. بۇ بت‌باغت‌چیلیغینگ اۇلۇسی – دیییپدیرلر. 
قوْجا: – بیله زاتلاری ساماهیللامانگ. دینگه بدِوینگ آت‌یاتاقدا یوْقدۇغینی یاتلادایینگ، وسسالام. بیزینگ بیلیأن زادیمیز-آ دینگه شوْل، قالانلاری دینگه چاقلاما. بیز مۇنۇنگ باغتمی بت‌باغت‌چیلیقمی یا-دا حاییرمی-شرمی نأمه‌دیگینی بیلِمزوْق آخیرین، چۆنکی بۇ دینگه بوْلان واقا. ایندی نأمه بوْلجاغینام بیلیأن یوْق – دیییپدیر.




آردینی اوخو/ Ardını oxu

آچار سؤزلر : تورکمنجه, ناغیل,

بختیار واهاب‌زاده یارادیجیلیغیندا آنا دیلیمیزین مؤوقئعیی

+0 بگندیم

بختیار واهاب‌زاده یارادیجیلیغیندا آنا دیلیمیزین مؤوقئعیی 
شابی‌زاده ووصال علی اوغلو 
سومقاییت دؤولت اونیوئرسیتئتی

کؤچورن: عباس ائلچین

    دیل همیشه میلّی اؤزونو درک ائتمه باخیمیندان خالقین تاریخینده آپاریجی مؤوقئع توتموشدور. آذربایجان ادبی دیل تاریخینه غییابی سیاحت ائتسک و دؤورون آذربایجان دیلی ایله، موعاصیر آذربایجان دیلی آراسیندا اساسلی فرقلری موشاهیده ائده بیلریک. هله اوزاق کئچمیشدن بو گونه دیل موجاهیدلری‌نین مقصدیؤنلو امگی سایه‌سینده موعاصیر آذربایجان دیلی موکمّل سویییه‌یه چاتمیشدیر. دیل هم ده مخصوص اولدوغو خالقین اینتئللئکتوال سوییّه‌سی‌نین بیلاواسیطه گؤستریجیسیدیر. آذربایجان خالقی دا دونیا‌نین ان قدیم خالقلاریندان بیری اولدوغو اوچون، اؤزو قدر قدیم اولان دیل تئندئنسییاسینا مالیکدیر. بوتون دیللر کیمی آذربایجان دیلی ده ایکی ایستیقامتده یارانیب اینکیشاف ائتدیگی اوچون، بو دیلین تاریخینی ایکی نؤوعه آییرماق لازیمدیر.

1. آذربایجان شیفاهی ادبی دیل تاریخی.
2. آذربایجان یازیلی ادبی دیل تاریخی.



آردینی اوخو/ Ardını oxu

آچار سؤزلر : بختیار واهاب‌زاده, آنادیلی, دیل, آذربایجان,

بختیار واهاب‌زاده‌نین آنادیلی اوغروندا موباریزه‌سی

+0 بگندیم

BƏXTİYAR VƏHABZADƏ

بختیار واهاب‌زاده‌نین آنادیلی اوغروندا موباریزه‌سی 
دوکتور اردال کارامان

قافقاز اونیوئرسیتئتی تورک دیلی و ادبییّاتی بؤلومو

کؤچورن: عباس ائلچین


اؤزت 
روسلارین، آذربایجانی ایشغال ائتمه‌سییله بیرلیکده هر آلاندا چئشیدلی دَییشیکلیکلر یارانیر.  بو آلانلاردان بیریسی ده دیلدیر. بو تاریخدن إعتیبارن آذربایجان تورکجه‌سی ایکینجی پلاندا قالیر. روسجا‌نین اؤن پلاندا توتولدوغو بو دؤنمده، آیدینلارین آنادیلین اؤنمینی وورغولایان چئشیدلی چالیشمالارلا خالقی بیلینجلندیردیکلرینی گؤروروک. بو آیدینلاردان بیریسی ده شئعیرلرییله بیر عؤمور بویو آنادیلی‌نین گرکلیلیگینی وورغولایان بختیار واهاب‌زاده‌دیر. واهاب‌زاده‌‌نین، سوْوتئتلر بیرلیگی دؤنمینده، اؤِزنه مخصوص بیر اوسلوبلا، میلّتین گله‌جگی و دوامی اوچون آنادیلی‌نین اؤنمینی و گرکلیلیگینی وورغولادیغینی، بو آلاندا قلمییله موباریزه ائتدیگینی گؤرمکده‌ییک. چالیشمامیزدا، شاعیرین، بوتون باسقیلارا باخمایاراق، بو اوغوردا وئرمیش اولدوغو موباریزه‌نی اله آلدیق. 

آچار سؤزلر: بختیار واهاب‌زاده، آنادیلی، شئعیر، موباریزه 



آردینی اوخو/ Ardını oxu

آچار سؤزلر : بختیار واهاب‌زاده, آذربایجان, میللی, آنادیلی, دیل,

ساتین آلنان عاقیل

+0 بگندیم
ساتین آلنان عاقیل 

بیر بار إکن، بیر یوْق إکن، قادیم زاماندا بیر غاریپ أر-عایال بار إکن. بۇلار گیجه-گۆندیز هارس اۇرۇپ ایشله‌سه‌لر-ده ایکی چاغاسینی إکلأپ بیلمأن، قاراگۆنه قالیپ یؤرنمیشلر. گۆنلرینگ بیرینده أری عایالینا: 
– من بیله‌کی اوْبالارا آیلانیپ گؤره‌یین، مۇنیمیزدان دۆشه‌وۆنتلیرأک ایش تاپسام، گؤچۆپ گیده‌لی – دیین. 
عایالی: 
– گیتسنگ گیت. آیلانیپ گؤر، بلکی، قوْوی إکلنچ تاپارسینگ – دیییپدیر. 
غاریپ قوْنگشۇلاریندان اۆچ تنگگه قارض آلیپ، یوْلا دۆشۆپدیر. بیرنأچه اوْبانی آیلانیپ، ایلینگ نأهیلی إکلنچ إدیأنینی گؤرۆپدیر. یؤنه هیچ یرده-ده بوْله‌لینلیک یوْقدۇغینا گؤز یتیریپ، اؤز ایلینه دوْلانیپدیر. اوْل یوْلدا بیر آقساقغال آداما دۇشۇپ، حال-آحوال سوْراشیپدیر. اؤزۆنینگ إکلنچ گؤزلأپ چیقاندیغینی آیدیپدیر. آقساقغال اوْنگا: 
– عاقیل ساتیان، اوْغلۇم، إکلنچدن قالدیم – دیین. 
– عاقیلی نأچه‌دن بریأنگ؟ 
– بیری بیر تنگگه. 


آردینی اوخو/ Ardını oxu

آچار سؤزلر : تورکمنجه, ناغیل,

ترکیبات زبان ترکی - علی‌ اصغر غفوری‌ نیا

+0 بگندیم


ترکیبات زبان ترکی

مترادفات، متشابهات، متضادها، مکررات، کنایه‌ها و...

نویسنده: علی‌ اصغر غفوری‌ نیا

ناشر: یاس بخشایش قم

سال چاپ: 1397

نوبت چاپ : اول

مشخصات: 106 صحفه

قیمت: 12500 تومان

 

 فهرست مطالب:

سخنی درباره‌ی کتاب "ترکیبات زبان ترکی"

ترکیبات واژه‌ها در زبان ترکی

اهمیت زبان ترکی در جغرافیای سیاسی ایران

بخش اول: مترادفات یا سینونیم‌ها

بخش دوم: متشابهات یا آمونیم‌ها

بخش سوم: اضداد (واژه‌های متضاد) یا آپوزیت‌ها

بخش چهارم: واژه‌های تکراری

بخش پنجم: عبارات تأکیدی

بخش ششم: کنایه‌ها (دئییم‌لر ایچینده)

بخش هفتم: بعضی اصطلاحات و تعارفات فارسی

بیوگرافی مختصر نویسنده کتاب

 




Heydərbabaya salam

+0 بگندیم


Məhəmmədhüseyn Şəhriyar

Heydərbabaya salam

BİRİNCİ HİSSƏ

Heydərbaba, ildırımlar çaxanda,
Sellər, sular şaqqıldayıb axanda,
Qızlar ona səf bağlayıb baxanda,
Salam olsun şövkətüzə, elüzə,
Mənim də bir adım gəlsin dilüzə.

Heydərbaba, kəhliklərin uçanda,
Kol dibindən dovşan qalxıb qaçanda,
Baxçaların çiçəklənib acanda,
Bizdən də bir mümkün olsa yad elə,
Açılmayan ürəkləri şad elə.



آردینی اوخو/ Ardını oxu

آچار سؤزلر : محمدحسین شهریار,

شهریار ؛ میلّی بیرلیک و همرأی‌لیک شاعیری کیمی

+0 بگندیم

شهریار ؛ میلّی بیرلیک و همرأی‌لیک شاعیری کیمی
رامیز قاسیموو 
فیلولوگییا اوزره فلسفه دوکتورو

آنا دیللی شئعیریمیزین زنگینلشمه‌سینده آذربایجان ادبیاتی‌نین گؤرکملی سؤز اوستادلاریندان بیری، اؤز یارادیجیلیغی ایله حئیدربابا داغی کیمی ووقارلا دایانان شهریار یارادیجیلیغی‌نین موستثنا خیدمتلری وار.
حیاتی کئشمکئشلرله دولو اولان بؤیوک صنعتکارین زنگین ایرثی آذربایجان شئعیری‌نین اینکیشافینا خیدمتلرله برابر، میلّی دَیرلریمیز، خوصوصیله آنا دیلیمیز، عومومن آذربایجانچیلیغا قویولان ان سانباللی معنوی آبیده‌دیر.
شاعیرین اؤزونون دئدیگی کیمی: 

دئدیم: آذر ائلیمین بیر یارالی نیسگیلی‌یم من.
نیسگیل اولسام دا، گولوم، بیر ابدی سئوگیلی‌یم من.
ائل منی آتسا دا، اؤز گولشه‌نیمین بولبولویم من. 
ائلیمین فارسجا دا دردینی سؤیلر دیلی‌یم من. 
حاقّا دوغرو نه قارانلیق ایسه، ائل مشعلی‌یم من. 
ابدییت گولویم من! 



آردینی اوخو/ Ardını oxu

آچار سؤزلر : محمدحسین شهریار, آذربایجان, میللی,

آذربایجان دایانیش شعری -شهریار

+0 بگندیم

آذربایجان دایانیش شعری -شهریار
محمدرضا کریمی

بوتون آذربایجان و ایران ادبیاتیندا سؤز مولکونون شهریاری، محمد حسین بهجت تبریزی 1285 جی ایلده دونیایا گلیب، ایلک اؤنجه فارس دیلینده تانینمیش بیر شاعیر اولاراق، 1332 جی ایلده آناسی‌نین ایسته‌یی اساسیندا «حیدربابایا سلام» اثرینی یاراتدی و یوزلرجه شاعیری دیله گتیریب، یوزلر شاعیرین دیلینی آچدی.

حیدربابایا سلام اوچون500 دن آرتیق بنزه‌تمه‌لر یازیلیب، بیر مکتب یاراندی. آنجاق شهریار تازا باشا دوشور کی شعر نه‌دیر و دیل نه‌دیر. «حیدربابایا سلام» ین سسی دونیایا یاییلیر و سینیرلاردان ائشیگه چیخیر. آز بیر زاماندا دونیا دیللرینه ترجومه اولاراق یاییلیر. چوخلو نهنگ شاعیرلر اونونلا مکتوبلاشیرلار. بو آرادا قره‌چورلو (سهند) ین مکتوبو، شهریاری اودا چکیر، اوندا ایلهام قایناغی جوشور، اؤزونه گلیر و وحی کیمی دئیه‌رک «سهندیه» اثرینی یارادیر. «سهندیه» چاغداش آذربایجان شعری‌نین شاه اثری کیمی یارانیر و حتا شهریار اونو بیر ایلهام بیله‌رک اؤز ایشی سایمیر. آنجاق شهریار اؤزونه گلمیش و تورک دیلین و تورک شعرینی منیمسه‌یه‌رک گؤزه‌ل قوشمالار و غزللری سؤیلور و 80 ایل یارادیجیلیقدان سونرا بو سونوجا چاتیر کی:

تورکون دیلی تک سئوگیلی ـ ایستکلی دیل اولماز!



آردینی اوخو/ Ardını oxu

آچار سؤزلر : محمدحسین شهریار, آذربایجان, میللی,

کیبریتچی قیز

+0 بگندیم

کیبریتچی قیز

هانس کریستین آندرسن

کؤچورن: عباس ائلچین

     چوْخ سوْیۇق قیش گئجه‌لریندن بیری؛ ایل‌باشی گئجه‌سی. ائشیکده هاوا چوْخ شاختا. سانکی بیر دامدان بیر داما پیشیک آتلانارکن هاوادا دوْنۇپ قالاجاق. سوْیۇق هاوا آدامین ایلیکلرینه قدر ایشله‌ییر. بئله بیر سوْیۇق هاوادا، قارانلیقدا، اۆزرینده پالتوْ، باشیندا بؤرک، الینده الجک، آیاغیندا پوْتینی اوْلان اینسانلار بئله اۆشۆرکن. پالتاری ییرتیق ، یاماقلی، باشی آچیق، آیاغیندا هئچ‌بیر شئی اوْلمایان، ساری ساچلی کیچیک بیر قیز اۇشاغی گئجه‌نین قارانلیغیندا کیچیک-کیچیک آددیملارلا آیاق‌یالین گئدیر. 
ائودن چیخارکن گئیدیگی باشماقلار، آز اؤنجه قارشیدان قارشییا گئچمک ایسترکن یوْلدا گلن ماشینی گؤرۆنجه تلاشلانیب قاچماغا باشلایینجا آیاغیندان چیخدی. باشماغین بیری ایتدی. بیرینی ایسه بیر اوْغلان اۇشاغی، "ایره‌لیده بیر قوْچاغیم اوْلسا بۇ باشماغی بئشیک ائده‌رم" دئیه سؤیله‌یه‌رک، گؤتۆرۆب اۇزاقلاشدی. چۆنکۆ گئیدیگی باشماقلار آنا‌سی‌نین داها اؤنجه‌دن گئیدیگی باشماقلار ایدی. دوْغال اوْلاراق دا بۇ کیچیک قیزین آیاغینا بؤیۆک گلیردی. 



آردینی اوخو/ Ardını oxu

آچار سؤزلر : اوشاق ادبیاتی,

نادره (1792-1842)

+0 بگندیم

نادره (1792-1842)     

اۉزبېک کلاسیک شعریتی 

محبوبه قادراووا

کؤچورن: عباس ائلچین

 نادره (تخلصی؛ اسمی ماه‌لرآییم) (1792، اندیجان — 1842، قۉقان) — شاعره‌، معرفت‌پرور و دولت اربابی. «کامله» و «مکنونه» تخلصلری بیلن هم شعرلر یازگن. آته‌سی اندیجان حاکمی رحمان قولی بیی — مینگ قبیله‌سیدن، فرغانه‌ حکمداری عالمخان‌نینگ تاغه‌سی. عالمخان اوکه‌سی عمرخانگه مرغیلان حاکملیگینی بېره‌دی و اونی 1807 ییلده نادره‌گه اویلنتیره‌دی. نادره شو خاندانده شعر یازیشنی مشق قیله‌دی، شاعره‌ او‌یسی بیلن تنیشه‌دی، اونی معلمه صفتیده سرایگه تکلیف اېته‌دی. نادره‌‌نینگ تورموش یۉلداشی امیر عمرخان هم امیری تخلصیده ایجاد قیلگن.

1822 ییلده عمرخان وفات اېتیب، اونینگ اۉغلی، 14 یاشلی محمدعلیخان تختگه کۉتریلدی. لېکن دولتنی، اساساً، نادره‌‌نینگ اۉزی اداره‌ قیلدی. او مدنیت و صنعتنی رواجلنتیریشگه اینتیلدی. نادره‌‌‌نینگ زمانداشی قاضی عبدونبی خاتیف‌نینگ تماملنمه‌ی قالگن واقعه‌بند داستانیده نادره‌‌‌نینگ حیاتی و اجتماعی فعالیتی ایشانرلی دلیللر بیلن کۉرسَتیب بېریلگن: «اثر یازیشدن مقصدیم نادره‌‌‌نینگ عاقله، فهملی، علم و سۉزنینگ قدریگه یېته‌دیگن دانشمند عیال اېکنلیگینی کۉرسَتیشدیر...

 عمرخان وفاتیدن سۉنگ بو عفت صدفی‌نینگ اینجوسی کونلرنی حسرت-و فراق بیلن شو طریقه‌ اۉتیشینی ناشکرلیک دېب بیلدی. او گُلستاندېک چهارچمن باغیگه باریب، فرغانه‌، تاشکېنت، خۉجند، اندیجان و باشقه‌ شهرلردن فاضللر، عالملر، خطاطلر، نقاشلرنی اۉز خدمتیگه چقیرتیریب کېلدی». نادره بیر نېچه‌ کتابلرنی کۉچیرتیردی و شاعرلرنی ینگی-ینگی اثرلر یازیشگه تشویق قیلدی. شاعره‌ دېوانلرنینگ چیرایلی یازیلیشی، مقوا‌سی‌نینگ بېزه‌تیلیشینی اۉزی شخصاً کۉزدن کېچیریب تورگن. او یخشی ایشله‌گن کاتبلرگه طلا قلم، کوموش قلمدان بېریب، اولرنی «زرین قلم»لیک منصبیگه کۉترگن.




آردینی اوخو/ Ardını oxu

آچار سؤزلر : تورک دونیاسی, اؤزبکجه,

Nodira (1792-1842)

+0 بگندیم
 

 

Nodira (1792-1842)

O'zbek klassik she'riyati

Nodira (taxallusi; ismi Mohlaroyim) (1792, Andijon — 1842, Qo‘qon) — shoira, ma’rifatparvar va davlat arbobi. «Komila» va «Maknuna» taxalluslari bilan ham she’rlar yozgan. Otasi Andijon hokimi Rahmonqulbiy — ming qabilasidan, Farg‘ona hukmdori Olimxonning tog‘asi. Olimxon ukasi Umarxonga Marg‘ilon hokimligini beradi va uni 1807 yilda Nodiraga uylantiradi. Nodira shu xonadonda she’r yozishni mashq qiladi, shoira Uvaysiy bilan tanishadi, uni muallima sifatida saroyga taklif etadi. Nodiraning turmush yo‘ldoshi Amir Umarxon ham Amiriy taxallusida ijod qilgan.
1822 yilda Umarxon vafot etib, uning o‘g‘li, 14 yoshli Muhammad Alixon (Ma’dalixon) taxtga ko‘tarildi. Lekin davlatni, asosan, Nodiraning o‘zi idora qildi. U madaniyat va san’atni rivojlantirishga intildi. Nodiraning zamondoshi qozi Abdunabi Xotifning tamomlanmay qolgan voqeaband dostonida Nodiraning hayoti va ijtimoiy faoliyati ishonarli dalillar bilan ko‘rsatib berilgan: «Asar yozishdan maqsadim Nodiraning oqila, fahmli, ilm va so‘zning qadriga yetadigan donishmand ayol ekanligini ko‘rsatishdir... Umarxon vafotidan so‘ng bu iffat sadafining injusi kunlarni hasratu firoq bilan shu tariqa o‘tishini noshukurlik deb bildi. U gulistondek Chahorchaman bog‘iga borib, Farg‘ona, Toshkent, Xo‘jand, Andijon va boshqa shaharlardan fozillar, olimlar, xattotlar, naqqoshlarni o‘z xizmatiga chaqirtirib keldi». Nodira bir necha kitoblarni ko‘chirtirdi va shoirlarni yangi-yangi asarlar yozishga tashviq qildi. Shoira devonlarning chiroyli yozilishi, muqovasining bezatilishini o‘zi shaxsan ko‘zdan kechirib turgan. U yaxshi ishlagan kotiblarga tilla qalam, kumush qalamdon berib, ularni «Zarrin qalam»lik mansabiga ko‘targan.



آردینی اوخو/ Ardını oxu

آچار سؤزلر : تورک دونیاسی, اؤزبکجه,

Hayvonlar xoʻjaligi haqida gʻaroyib qissa

+0 بگندیم


 

Hayvonlar xoʻjaligi haqida gʻaroyib qissa

Jorj Oruel

 Tarjimon: sanobar karimova (Ingiliz tilidan)

I- bob

Mister Jounz qorongʻi tushib qolganligi uchun tovuqxonaning eshigini berkitdi. Lekin tovuqlar katagining orqa tomonidagi teshiklarni berkitish uning xayolidan koʻtarildi. Fermaning etak tomonidan qaytayotgan mister Jounzning qoʻlida fonar bor edi. Undan taralayotgan nur ferma hovlisi boʻylab oʻynardi. Kayfi oshib qolgan mister Jounz ferma maydonini gandiraqlagan holda kesib oʻtdi-da, omborxonaning orqa eshigidan kirib, oyogʻidagi etiklarini uloktirib yubordi. Krujkani qoʻliga olib, bochkadagi pivoga botirdi va toʻgʻridagi kushetkaga - qattiq xurrak otib uxlayotgan missis Jounzning yoniga borib yonboshladi.

Mister Jounz yotadigan uyning derazalaridan nur toʻshayotganini koʻrgan hayvonlar yelkalarini silkitib qoʻydilar, qushlar esa qanotlarini qokdilar. Kunduz kuni ferma hayvonlari orasida bir xabar tarqalgan edi. Qari mayor Toʻngʻiz oʻtgan kuni koʻrgan ajoyib va gʻaroyib tushini hikoya qilib bermokchi emish. Shuning uchun ham hayvonlar qorongʻi tushishini orziqib koʻtardilar. Mister Jounz uxlagani kirib ketganidan soʻng hamma hayvonlar ogʻilxonada uchrashishga kelishib olgan edilar.



آردینی اوخو/ Ardını oxu

آچار سؤزلر : اؤزبکجه,

تروْیا آتی و دیل

+0 بگندیم

تروْیا آتی و دیل 
تورال عوثمان 

"مغلوب میلّتلر، غالیب و فاتئح میلّتلرین عؤرفلرینی، عادتلرینی و عنعنه‌لرینی تقلید ائدر." ایبن خلدون

"بابیل قوللـه‌سی و آفازییا" آدلی یازیدا اله سالیناجاق اینسانلار اولاراق اؤزوموزو تانیماغیمیز اوزریندن دیل مؤوضوسونا فلسفی زمینده اولان یاناشمامین عومومی چرچیوه‌سینی خولاصه ائتمه‌یه چالیشاراق و شاهیدی اولدوغوم گئدیشاتین منظره‌سی‌نین تئولوژی، فلسفی، علمی، تاریخی، ادبی، ایجتیماعی و باشقا یؤنلرینه دیقّت چکمه‌یه جهد ائده‌رک دیلین ماهییتی‌نین و هر بیر ساحه‌ده اولان بیر چوخ ناتاماملیغین کؤکونون هارادان قایناقلاندیغینی آراشدیرماق باخیمیندان عومومی موشاهیده‌لریمی یازمیشدیم. همین یازینین داوامی و بیر چوخ باشقا تفرروعاتلارین ایفاده اولونماسی ضرورتیندن بعضی مسله‌لری قئید ائتمک احتییاجی حیس ائتدیم. دیل مؤوضوسو فلسفی زمینده چوخ درین مؤوضو اولماقلا یاناشی تاریخ بویو بیر چوخ موتفکّیرلر، عالیملر، فیلوسوفلار، شاعیرلر بونا ائله بیر یؤن وئریبلر کی، بوردا آرتیق بوتون سؤزلرین دئییلدیگی ظنّینه قاپیلا بیله‌ریک، لاکین منیم مسله‌م صیرف یئنی بیر سؤز دئمک نامینه نسه یازماق یوخ، کئچمیشدن میراث قالان بیلیگی و حیکمتی حاضیرکی پروبلئملری گؤستره بیله‌جک شکیلده کئچیلمیش یولدان ایندییه گتیره بیله‌جگیمیز مسله‌نی ایفاده ائتمکدیر. همچنین لیسانیمیز، ادبیاتیمیز، دوشونجه حیاتیمیز ایله باغلی اوزرینده دورولمادیغینی دوشوندوگوم بعضی عومومی مسله‌لرله علاقه دار موشاهیده‌لریمی یازماق نییّتینده‌یم.


آردینی اوخو/ Ardını oxu

آچار سؤزلر : دیل,