ائلچین ELÇİN

تورک دیلی و ادبیاتی

Osmanlı’dan Bugüne 19 Önemli Mizah Dergisi

+0 بگندیم

Osmanlı’dan Bugüne 19 Önemli Mizah Dergisi

Diyojen (1869-1873)

Diyojen



آردینی اوخو/ Ardını oxu

ادبیاتدا گولوش- ساتیرا و یوُموْر

+0 بگندیم
ادبیاتدا گولوش- ساتیرا و  یوُموْر

    یازیچی حیات حادیثه‌لری‌نین بدیعی اینعکاسینی وئررکن اونا موعین موناسیبت بیلدیریر، اوخوجودا یاراتدیغی اوبرازا قارشی یا محبت، یا دا نیفرت اویادیر، یا اونو اوخوجونون گؤزونده اوجالدیر، یا ایفشا ائدیر، یا دا حالینا آجیییر، دوشدوگو وضعیتدن چیخماق یولونو باشا سالماغا چالیشیر و س. بونون اوچون یازیچی موعین اوصولدان، ایفاده طرزیندن ایستیفاده ائدیر. بئله اوصوللاردان بیری گولوشدور. 

  بدیعی ادبیاتدا گولوش داشیدیغی مضمونا، ایفاده ائتدیگی فیکره گؤره موختلیف اولور، باشقا سؤزله، گولوش اوبیئکته موختلیف موناسیبت بیلدیریر. گولوشون 2 نؤوعو وار: آ) ساتیرا؛ ب) یوُموْر 



آردینی اوخو/ Ardını oxu

آخیسقا تورکلری‌نین لطیفه‌لری

+0 بگندیم

آخیسقا تورکلری‌نین  لطیفه‌لری 

 کؤچورن: عباس ائلچین   

        آخیسقا تورکلری‌‌نین ان بؤیوک خوشبختلیگی اوندادیر کی، طالعیین آجیلاری اونلارین گولوشونو و حیات عشقینی اریده بیلمه‌میشدیر. خالقی‌‌نین فاجیعه‌سینی اؤز فاجیعه‌سی کیمی دویان هر بیر تورکون دردینه درمان، روحونا تپر مودریک خالق گولوشو، دوزلو شاکالار، یئرئننوک(yerennük) اولموشدور. خالق گوله-گوله هئچ ده اؤز دردینی اونوتمامیشدیر. خئیر! - گولوش میلّی روحو، خالق روحونو سینماغا، قیریلماغا قویمامیش، دوشمنلره جاواب اولموشدور. خالق اؤز گولوشو ایله سانکی بؤیوک اوغلو عؤمر فایق نئعمانزاده‌‌نین دئدیکلرینی بیر داها سؤیله میشدیر: «خئیر، عزیزیم، خئیر! ایشیق دایره‌‌میز سؤنمه‌یه مایل اولسا دا، آرخایین اولونوز، سؤنمه‌یه‌جکدیر. بلکه گئتدیکجه بؤیویه‌جک، او قدر بؤیویه‌جک کی، تا بابالاریمیزین کئچمه‌مه‌لری اوچون چکیلن چین سدّینی ده کئچه‌جکدیر» (عؤ. ف. نئعمانزاده. اثرلری. باکی، 1983، س. 95). 

              تورکلرین میفولوژی اثرلری، افسانه، داستان، مانی، تورکولری ایله برابر، نصرالدین، قایا عمی، بئچ، کودیان حاقیندا چوخلو مزه‌‌لی روایتلری ده وار. اونلاردان بعضیلیرینی سیزه تقدیم ائدیریک. 

  



آردینی اوخو/ Ardını oxu

آذربایجان گولوش مدنیتی

+0 بگندیم

  آذربایجان گولوش مدنیتی 

   نیظام‌الدین شمسی‌زاده 

  آذربایجان دونیانین ان قدیم اؤلكه‌لریندن بیری، مؤحتشم مدنیت مركزیدیر. آسیا و آوروپانی اؤزونده بیرلشدیرن بو قدیم دییار، بورادا یاشایان تورك‌اصیللی پولی‌ائتنیك خالقین ایستعدادی سایه‌‌سینده بؤیوك بیر مدنیت یارادیب. بو خالق همیشه تاریخله عئینی ریتمده نفس آلیب. یئر كوره‌سینده مؤوجود اولان اون بیر ایقلیمدن دوققوزو بو خالقا نفس وئریب، اونون سویونو، چؤرگینی، باغینی، بوستانینی دادا گتیریب، چوخ‌جهتلی خاراكتئرینی فورمالاشدیریب. 



آردینی اوخو/ Ardını oxu

آچار سؤزلر : آذربایجان,

" دیندیریر عصر بیزی... "

+0 بگندیم
 

 

 " دیندیریر عصر بیزی... "   

   آنار  

  

  كئچن عصرین ایبتیداسیندا میرزه علی اكبر  صابیر یازیردی: 

  دیندیریر عصر بیزی، دینمه‌ییریز، 

  آچیلان توپلارا دیكسینمه‌ییریز. 

  اجنبی سئیره بالونلارلا چیخیر، 

  بیز هله آفتوموبیل مینمه‌ییریز... 

  بو میصراعلارین یازیلدیغی گونلردن یوز ایل كئچیب. باكی دونیادا ان چوخ اجنبی آوتوموبیللر اولان شهرلردندیر ایندی. هاوا بالونلاری چوخدان سیرادان چیخیب، اوچاقلارا گلینجه میلّی آئروكومپانییامیز  " AZAL " این طیاره‌لری دونیانین دؤرد طرفینه اوچور. 



آردینی اوخو/ Ardını oxu

گولوشون پوْئتیك درسی

+0 بگندیم

  گولوشون پوْئتیك درسی

    ادبیاتیمیزدا ایكی مؤحتشم زیروه وار: فوضولی‌نین حئیرتی و صابیرین غئیرتی! 500 ایلدیر كی، شعئیریمیز حئیرتله غئیرت آراسیندا روحوموزا تانری یولونو نیشان وئریر. 

  میلّت دردیندن باغری قان اولان صابیر خالقین باغریندان قوپموش میلّی طالع شاعیریدیر. او، ان قییمتلی درمان اولان گولوشو دردلریمیزین علاجینا چئویردی -  " خالق حیاتی‌نین ائنسیكلوپئدییاسی "  اولان  " هوپ‌هوپ‌نامه " نی یاراتدی. 



آردینی اوخو/ Ardını oxu

محمدعلی صیدقی‌نین رئداكتور اولدوغو " شئیپور " ژورنالی حاقیندا

+0 بگندیم

محمدعلی صیدقی‌نین رئداكتور اولدوغو  " شئیپور "  ژورنالی حاقیندا

 حسین هشیملی 

  فیلولوگییا علملری دوكتورو، امكدار علم خادیمی 

    ییرمینجی عصرین ایلك اون ایللیكلرینده آذربایجان مطبوعاتی‌نین اینكیشافیندا ناخچیوان تورپاغی‌نین یئتیرمه‌سی اولان بیر سیرا ضیالیلار موهوم خیدمتلر گؤسترمیشلر. كئچن یوز ایللیگین آذربایجان دیلینده چیخان ایلك مطبوعات اورقانی كیمی محمد آغا شاهتاختلی‌نین نشر ائتدیردیگی  " شرقی-روس "  قزئتینی، ادبی-ایجتیماعی فیكیر تاریخیمیزده خوصوصی مرحله  ساییلان، میرزه جلیل دوهاسیندان نور آلان مشهور  " موللا نصرالدین "  ژورنالینی خاطیرلاتماق كیفایتدیر. همین مطبوعات اورقانلاری حاقیندا آپاریلمیش تدقیقاتلار اونلاری چاغداش نسیللرین یاخیندان تانیماسینا شراییط یاراتمیشدیر. لاكین عئینی سؤزلری بیر باشقا ناخچیوانلی ضیالی، گؤركملی معاریفچی ادیب محمدتاغی صیدقی‌نین اوغلو، گؤركملی ژورنالیست و پوبلیسیست محمدعلی صیدقی‌نین (1888-1956) مودیری، یعنی رئداكتورو اولدوغو  " شئیپور "  ژورنالی باره ده دئیه بیلمریك. چونكی آذربایجان ساتیریك مطبوعاتی تاریخینده اؤنملی یئر توتان  " شئیپور "  ژورنالی ایندییه دك علمی فیكرین دیقتیندن كناردا قالمیشدیر. ژورنال حاقیندا یالنیز بعضی قیسا مولاحیظه‌لر سؤیله‌نیلمیشدیر كی، بونلارین دا چوخو غئیری-دقیق، یاخود دا بیرطرفلیدیر. 



آردینی اوخو/ Ardını oxu

دونیادا اینساندان چوخ آخماق وار

+0 بگندیم

 دونیادا اینساندان چوخ آخماق وار 

 

  اینسانلار آخماق یوخ، معلوماتسیز دوغولور؛ سونرادان تربییه ائدیله‌رك آخماق اولورلار. (بئرتراند راسئلل) 

  بیلمه‌ین و بیلمه‌دیگینی بیلن - اوشاقدیر؛ اونا اؤیره‌دین. بیلن و بیلدیگینی بیلمه‌ین - یوخودادیر؛ اونو اویادین. بیلن و بیلدیگینی بیلن - لیدئردیر؛ اونون آرخاسینجا گئدین. بیلمه‌ین و بیلمه‌دیگینی بیلمه‌ین - آخماقدیر؛ اوندان اوزاق دورون. (كوْنفۇتسی) 

  دونیادا اینساندان چوخ آخماق وار. (هئنریخ هئینئ) 



آردینی اوخو/ Ardını oxu

آذربایجان پادشاهلاری

+0 بگندیم

آذربایجان پادشاهلاری

جلیل محمدقلی‌زاده

 

     هردن بیر منیم خیالیما بیر بئله شئی گلیر: 

  آذربایجاندا نئچه پادشاه وار؟ 

       بو باره ده آلمانییا سیاحی رئینقارت و اینگیلیس سیاحی بئككئر كیتابلاریندا یازدیقلاری معلومات بیر-بیریله موختلیفدیر. 

       رئینقارت سیاحتنامه‌سی‌نین 65-جی صحیفه سینده یازیر كی، آذربایجاندا 2522 پادشاه وار، آما بئككئرین سیاحتنامه‌سی‌نین 125-جی صحیفه‌سیندن آنلاشیلیر كی، آذربایجاندا 2323 پادشاه وار. 

       همین ایكی سیاحین آراسیندا كئچن ایل بو مسله‌نین باره‌سینده سوال-جاواب وار ایدی: رئینقارت آلمانییادا چیخان  " ترینخئن "  قزئتینده یازدیغینا بئككئر اینگیلتره‌ده چیخان  " تایمس "  قزئتی ایله جاواب وئرردی. 

       آخیردا معلوم اولدو كی، بئككئر آذربایجانین نمین آدیندا ویلایتینی نظره آلماییب و بورانین پادشاهلارینی حسابا داخیل ائلمه‌ییب و بو سببدن بئككئرین حسابیندا آذربایجان پادشاهلاری نین سایی 199 قدر اسكیك چیخیب



آردینی اوخو/ Ardını oxu

آچار سؤزلر : آذربایجان,

" موللا نصرالدین " دن 14 یاش بؤیوك اولان ساتیریك نشر نومونه سی - " شبنامه "

+0 بگندیم

   " موللا نصرالدین " دن 14 یاش بؤیوك اولان ساتیریك نشر نومونه سی -  " شبنامه "  

  پروانه محمّدلی 

  فیلولوگییا اوزره فلسفه دوكتورو 

   " موللا نصرالدین "  ژورنالی‌نین آذربایجان مطبوعاتی تاریخینده ایلك ساتیریك مطبوع اورقانی اولدوغو عئلم عالمینه چوخدان بللی‌دیر. ایستر-ایسته‌‌مز منطیقی بیر سوال یارانیر؟ گؤره‌سن  " موللا نصرالدین " نه قدر آنا دیلینده اونا بنزر بیر مطبوع نومونه سی وار ایدیمی؟ و  " موللا نصرالدین " نین یارادیجیسی میرزه جلیلین او باره ده معلوماتی اولوبمو؟ 



آردینی اوخو/ Ardını oxu

ساتیریك سؤزون جاذیبه‌سی

+0 بگندیم

 ساتیریك سؤزون جاذیبه‌سی

 فاتیمات محمدووا،

كولتورولوگییا اوزره فلسفه دوكتورو 

   

  گؤرمه! - باش اوسته، یومارام گؤزلریم.  

  دینمه! - موطیعم، كسرم سؤزلریم.  

  بیر سؤز ائشیتمه! - قولاغیم باغلارام.  

  گولمه! - پئكی، شام وسحر آغلارام.  

  قانما! - باجارمام، منی معذور توت، 

  بؤیله‌جه تكلیفی-محالی اونوت!  

  قابیلی-ایمكانمی اولور قانماماق؟!  

  معجمری-نار ایچره اولوب یانماماق؟ 

      بو غریبه  هاوالی بدیعی - سینتاكتیك كونستروكسییا ائله بیر نیدایا كؤكله‌نیب كی، بو نیدا صابیر دئمكدیر. بیر عصردن آرتیقدیر كی،  " معجمری - نار "  ایچینده یانا - یانا یازیلمیش  "  هوپ‌هوپ‌نامه "  دوشونن و دوشونمك ایسته‌ین اوخوجوسونون الیندن دوشمور. چونكی دونیاداكی هر شئی ائله سؤزدور. شعئیری قیدالاندیران دیل نتیجه اعتیباریله تاریخدیر. و تاریخ پوئتیك سؤزون تجسسوم اولوندوغو زاماندیر. اینسان یارادیجیلیغی‌نین هر بیر محصولو كیمی پوئزییا دا تاریخین یئتیشدیرمه‌سیدیر. ساتیریك پوئزییا زامانین و مكانین یئتیرمه‌سی اولاراق اؤزونده زامانا خوصوصی موناسیبتی احتیوا ائدیر. آیدین، معنالی، غریبه  بیر دینامیكا ایله یازماغا قادیر اولان صابیرین یارادیجیلیغی آذربایجان خالقی‌نین آفوریستیك تفككورونو، ایفاده طرزینی ائله بیر اوستالیقلا عكس ائتدیریر كی، ادبی - بدیعی دیلیمیزین گؤزللیگی قارشیسیندا مات قالیرسان:

..........



آردینی اوخو/ Ardını oxu

جلیل محمدقولوزاده و میللی ایدئیا

+0 بگندیم

Cəlil Məmmədquluzadə, Hüseyn Cavid,Əbdürrəhim Haqverdiyev, Süleyman Sani Axundov, Eminbəyli,Xəlil İbrahim, Cəfər Cabbarlı, Seyid Hüseyn, Süleyman Rüstəm Mikayıl Müşfiq, Abdulla Şaiq, Əhməd Cavad,Məmməd Rahim

جلیل محمدقولوزاده و میللی ایدئیا

 سونا ولی‌یئوا  

  فیلولوگییا اوزره فلسفه دوكتورو 

        19. عصرین سونو 20. عصرین اوللری آذربایجانین بدیعی-ائستئتیك و ایجتیماعی فیكیرینده‌‌‌ میللی اویانیش، اؤزونودرك، ایستیقلال دوشونجه‌لری‌نین جوجرمه‌سی پروسئسلری‌نین رئنئسانس دؤورو حساب اولونور. میرزه جلیلین همین دؤورده ادبی-ایجتیماعی موحیطه گلیشی ایله بو پروسئس داها دا سورعت‌لنمیش و میللی ایدئیا گئتدیكجه كوتلوی‌له‌شه‌رك مینلرله اینسانین فیكیر دونیاسینا حاكیم كسیلمیشدیر.  



آردینی اوخو/ Ardını oxu

آچار سؤزلر : میللی,

صابیر خاطیره‌لرده

+0 بگندیم

صابیر خاطیره لرده

ای داد بیداد اردبیل

   میرزه علی اكبر صابیرین بئله بیر شئعیری وار. بو شئعیر بیر موناسیبتله یازیلمیشدی كی، اوندا منیم ده ایشتیراكیم اولموشدور............



آردینی اوخو/ Ardını oxu

اؤزبك میزاحیندا نصرالدین خوجا تیپی و گولمه‌جه‌لری

+0 بگندیم

Khodja Nasreddin Afandi

ÖZBEK MİZAHINDA NASRETTİN HOCA TİPİ VE FIKRALARI

The Anecdotes and Figure of Nasreddin Hodja in Uzbek Humor

اؤزبك میزاحیندا نصرالدین خوجا تیپی و گولمه‌جه‌لری

اؤزت

  میزاحی اورونلر، یارادیلدیغی توپلومون زكاسینی، اَلشدیرل یؤنونو، توپلومسال و اخلاقی دیَرلرینی سؤزلو گله‌نگین ان قیسا یوللاری قوللاناراق آچیقجا اورتایا قویماقدادیر. تورك سؤزلو كولتورونون تمل عونصورلاری ایچینده یئر آلان گولمه‌جه‌لر، تورك دونیاسی‌نین اورتاق دیَرلرینی و توركلرین اولایلارا اؤزلرینه اؤزگو باخیشینی گؤسترمه‌سی باخیمیندان اؤنم ایفا ائتمكده‌دیر.  

  توركلرین میزاح آنلاییشینی آچیق بیر شكیلده سرگیله‌ین گولمه‌جه‌لرین ان تانینمیش تیپی نصرالدین خوجادیر. بو مقاله‌نین قونوسو، دیگر تورك بویلاریندا اولدوغو كیمی، اؤزبك توركلرینده ده میللی بیر تیپ حالینا گلمیش اولان نصرالدین خوجا تیپی و گولمه‌جه‌لری‌دیر. مقاله‌ده اؤنجه‌لیكله، اؤزبك توركلری آراسیندا آنلاتیلان نصرالدین خوجا گولمه‌جه‌لری‌نین یاراتیلدیغی اورتامین داها یاخشی آنلاشیلماسی اوچون، اؤزبك میزاحینداكی  " آسكییه " ،  " لاف "  و  " لطیفه "  تورلری تانیتیلمیش و بو تورلرین گئنل اؤزللیكلری بلیرلنمیشدیر. اؤزبكلر آراسیندا  "آفندی "  اولاراق بیلینن نصرالدین خوجا تیپینه گئچمه‌‌دن اؤنجه اؤزبك گولمه‌جه‌لرینده‌كی محللی تیپلر حاققیندا بیلگی وئریلمیشدیر. داها سونرا، نصرالدین خوجا تیپی و اونا باغلی اولاراق آنلاتیلان اؤزبك گولمه‌جه‌لر ی‌نین اؤِزونه خاص اؤزللیكلری دیَرلندیریلمیشدیر.

     آچار سؤِزلر: گولمه‌جه،لطیفه، نصرالدین خوجا، میزاح(یومور)، اؤزبك میزاحی.



آردینی اوخو/ Ardını oxu

تبریزدن كازانا، او بیزیم خوجامیز

+0 بگندیم

تبریزدن كازانا، او بیزیم خوجامیز 

 یازان: محمت آیجی 

كؤچورن:عباس ائلچین

   تورك دونیاسی‌‌نین ان بؤیوك اورتاق كولتورل دگرلریندن بیری نصرالدین‌خوجا دیر. بوگون اؤزبكیستاندان تاتاریستانا، قاقائوزیادان دوغو توركیستانا بیزیم خوجامیز دئییرلر! 

       ریوایته گؤره تستیچی(كوزه‌چی) شارمامات عاییله‌‌سی‌‌نین اوشاغی اولمامیش. ار  آرواد ایللر ایلی اوغول حسرتی ایله یانیپ توتوشموشلار، گئتمه‌دیكلری حكیم، ایشلتمه‌دیكلری  درمان ، یاخمادیقلاری توتسو، باش‌وورمادیقلاری شامان قالمامیش آما، آللاه بو، وئرمه‌یینجه وئرمیر. بو دا بیر ایمتیحان‌دیر دئیه حسرتلری‌‌نین آتشینی قونداقلاییب باغیرلارینا باسمیشلار، یانا یاخیلا قوجالمیشلار. قوجا دا اولسا تستیجی شارماماتین آروادی آللاهدان بیر اوشاق وئرمه‌سی اوچون، بیر گئجه سحره  قدر دوعا ائتمیش، گؤزیاشی تؤكموش، سجّاده‌سی سویا كسمیش. سحر، هر گون اولدوغو كیمی شارمامات، ائوده دوزلتدیگی تستیلری، قابی، قاجاغی، ایشله‌مه‌لی كوپلری یوكله‌‌ییب بازارا آپارمیش. یوكلری ایندیریپ سیرایا دوزركن بؤیوك كوپلردن بیری‌‌نین ایچیندن بیر كؤرپه گولمه‌سی گلمیش........



آردینی اوخو/ Ardını oxu